Энэ зураг дээр миний эрхий болон долоовор хуруугаараа бусад түлхүүрээс онцгойлсон төмрийг юу гэж бодож байна? Энэ бол ШҮГЭЛ. Үүнийг би Японд байхдаа 100 иений дэлгүүрээс аваад Японд 2,5 жилийн турш хүзүүнээсээ зүүсэн юм. Японд байнга газар хөдлөдгийг бүгд андахгүй. Титаник киног бүх хүн үзсэн дээ, тэнд гол дүрийн эмэгтэй яаж амь аврагддаг билээ дээ. Тийншдээ, хүйтэн далай дотор хөлдөж үхэхийн даваан дээр хоолой нь гарахгүй, тусламж дуудаж чадахгүй байхдаа хажуугийн цогцосын хүзүүнд зүүлттэй байх шүгэлээр завьтай хүмүүсийг дууддаг бид дээ. Яг үүнтэй адил газар хөдлөөд миний хөлсөлж байсан нилээн эрт баригдсан байшин нурвал, хэрвээ би нуранги дор амьд байдаг юм бол аврагчдийг шүгэлээрээ дуудах төлөвлөгөөтэй байлаа. Азаар шүгэлээ хэрэглэх тохиолдол гараагүй л дээ. Одоо энэ шүгэл маань миний түлхүүрийн оосорт явдаг юм. Энд газар хөдлөхгүй л дээ. Хөдлөлөө ч ховор бөгөөд нээх хүчтай байхгүй гэж боддог.
Аминдаа хайртай байна уу? Японы байнгын газар хөдлөлтийн аль нэгэнд нь би тэнд үхчихвэл би сурсан эрдмээ түгээгээд, хойч үеэ сурган хүмүүжүүлж эх орондоо хувь нэмэр оруулж амжихгүй бол хайран биз дээ.
Хүнийг хурууны хээгээр илрүүлж болох ч гарын зургаар таних боломжгүй учраас зүүн гарын зургаа оруулчихлаа.
За тэгээд монголд газар хөдлөнө гээд айгаад байгаа хүмүүст зөвлөхөд газар хөдлөлтийг хэн ч урьдчилан мэдэх боломж одоогоор алга л байна, тэр өндөр хөгжилтэй Японд ч гэсэн. Гэхдээ бэлтгэлтэй байхад гэмгүй. Үүнд:
1. Газар хөдлөж эхлэхэд сандралгүй цахилгаан хэрэгслээ салга, гал гарах аюултай тул
2. Бүргэд хаалгаа онгойлгоод тоосго хавчуулчих. Газар хөдлөх явцад төмөр хаалга гажаад онгойдоггүй тул хөдөлж эхлэнгүүт хаалгаа онгойлго. Нэг ширхэг тоосго гутлынхаа шүүгээ хавьцаа хадгалчих
3. Үүд хавьцаагаа нэг муу цүнхэнд савтай ус, шоколад, хөвөн маарль гэх мэт эмнэлгийн анхан шатны тусламжид хэрэглэгдэх зүйлс, бэлэн мөнгө, радио, гар чийдэн, зай хийчих, бас гадаад паспорт ч юм уу ямар нэгэн АиДи. Дараа нь амьд гарсан тохиолдолд чамд тэр АиДи чинь их хэрэг болно, чи өөрийгөө хэн гэдгээ батлах шаардлагатайгаас гадна аливаа тусламж хүртэхэд хэрэгтэй.
4. Газар хөдлөнгүүт эхний савалгааг өнгөртөл ширээн доогуураа байж байгаад, шил тольноосоо хол бай, түр амсхийж дараагийнх нь эхлэх хооронд гарч гүйхдээ нөгөө муу цүнхээ шүүрээд аваад гарна.
5. Гарахдаа заавал гутал өмс. Хагархай шил энэ тэр дээгүүр гүйх тул
6. Шөнө унтахдаа унтлагын хувцастай унтаж бай. Гэнэт газар хөдлөвөл хувцас өмсөх цаг байхгүй. Би их гоё унтлагын хувцас өмсдөг байлаа, хүн харахад унтлагын хувцас гэж мэдэгдэхгүй.
7. Байшингаасаа гарахдаа цахилгаан шат хэрэглэж болохгүй, шатаар л уруудана даа.
8. За тэгээд өөрсдөө амьд байрнаасаа гарсан бол сургуулийн спорт талбай гэх мэт задгай талбай олж газар хөдлөж дуустал аюулгүй байна даа. Мэдээж энэ хооронд өөр тусламж хэрэгтэй хүмүүст сэтгэл харамгүй туслах хэрэгтэй.
Эцэст нь Монголын үндэсний ТВ ба радиогоор газар хөдлөхөд яах ёстой талаар шууд зааварчлага өгч баймаар байгаа юм. Мөн аливаа албан байгууллага, сургууль цэцэрлэг, дэлгүүр хоршоо ард урдаа байдаг олон цоожтой хаалгаа ийм аюулын нөхцөлд шууд автоматаар онгойлгож, олон хүн зугтаж гарах боломжийг олгож баймаар байгаан.
Сонирхуулахад, дэлхийн энэ тэнд болсон аливаа газар хөдлөлт, галын аюулаас Япон хүмүүс хамгийн амжилттайгаар, зохион байгуулалттайгаар зугтаж амь гарч чаддаг нь байнгын далайн шуурга галт уул газар хөдлөлтөн дотор амьдардаг, онцгой тохиолдолд яахаа мэддэг, бас байнгын сургалтыг цэцэрлэг сургуулийн хүүхдүүдэд явуулж байдагтай нь холбоотой байхаа.
Ж нь: манай хүүгийн цэцэрлэгт л гэхэд ангийнх нь нэг хаалгаар гадны хүн орж ирвэл бүгд арын хаалгаараа зугтана эсвэл гал гарвал ийм дохио дуугарна, тэр үед нь хүүхдүүд ийм дарааллаар ийм ийм гарцуудаар зугтана гээд л сургуулалт хийгээд байдаг байлаа. Гэтэл монголд олон мянган хүүхэдтэй сургууль орох гарах ганц хаалгатай, хэн ч зугтаж боломжгүй нь харамсалтай.
Жич: Японд манай сургуульд манай төслөөр 30-аад оюутан сурч байсан бөгөөд биднийг 3 аравтад хуваадаг байлаа. Би нэг аравтын дарга бөгөөд аливаа тайфуу-далайн шуурга, газар хөдлөсний дараа миний доорх 10 оюутан над руу утасдаж амьд гэдгээ мэдэгдэнэ, би дээшээгээ Япон координатор руугаа миний аравт энэ удаагийн газар хөдлөлтөөр амьд үлдлээ гэж илтгэх үүрэгтэй байлаа. Хэхэ Япончууд их сүртэй, заримдаа бага зэргийн газар хөдлөхөд гадуур тэнэж яваад мэдээгүй өнгөрөөчихсөн байхад "чи амьд уу" гээд утасдаж шалгадаг байж билээ. Гэхдээ л япончуудын занд би дуртай.
Миний санаа зовдог зүйл бол Улаанбаатарын шинэ барилгийн чанар, мөн байгаа хуучин барилгынхаа дотоод зохион байгуулалтыг бүү өөрчлөөсэй гэж хүсдэг. Хуучин 9 давхар байрнуудын даацын бус ханыг бол дураараа өөрчлөөд л байх юм, хичнээн даацын бус ч гэсэн тэр барилгын чанарт нөлөөлж л байгаа. Нэг хана өөрчлөхөд тэр байрны насжилт 2 жилээр буурч байгаа ч юмуу, зовлогоо зовоож худалдаж авсан байрандаа хэдэн жил илүү амьдармаар байна шд.
Өө шаал өөр юм яриад хадуурчихаж, миний зөвлөлгөө бол хүзүүндээ ШҮГЭЛ зүү, хихи.
