Манай Шөрүүп багш Судалгааны аргазүй хичээлийнхээ шалгалтын дүн засаж байлаа. Шалгалтын нэг асуулт нь: Сэдвийн хүрээнд хэдэн онол судалсан бэ? Хамгийн сайн судалсан нэг онолын агуулгыг зохиогчийн нэрийн хамт товч бичнэ үү гэжээ. Нөгөө оюутан маань Өөрчлөлтийн менежмент сэдвээр судалгаа хийж байгаа юм байна. Гэтэл шалгалтын хуудсан дээр оюутан нь:
Цаг цагаараа байдаггүй
Цахилдаг хөхөөрөө байдаггүй
Монгол ардын зүйр цэцэн үг гэжээншд, хаха.
Энэ оюутнууд саваагаад хаячдын.
Showing posts with label оюутнууд. Show all posts
Showing posts with label оюутнууд. Show all posts
Tuesday, June 7, 2016
Saturday, May 14, 2016
Автуусанд болсон явдал
Энэ явдал болбаасуу аль эрт цагт 20-р зуунд болсон болой. Аниа нь будаг нь ханхалсан шинэхэн багш байлаа гэж. Манай сургуулийн орой ангид нэг хөгшин лам оюутан сурдаг байлаа. Хөөрхий хөгшин гэж ч дээ, маниас ах л байсан байхгүй юу. Он хичээлдээ маш их идэвхитэй, бөөн идэвхи хичээлээ ч тасална гэж байхгүй. Маний залууд багш нар хөөрхий хэдэн цаасны цалинтай ч байсын, биднуус оюутны үнэмлэх аваад автуусанд үнэгүй явдаг байлаа шд. Амьдрал хэцүү байсны шинж юмуу даа. Тэр үед автуус 50 төгрөг ч байлуу, 100 төгрөг ч байлдуу, аниа нь санадаггүй ээ хө. Тэр үед автуусны арын хаалгаар орж, урдуур нь буудаг байлаа шд. Ёооё ийм түүх яриад байна гэдэг чинь би үлэг гүрвэлийн үеийн хүн байна шд.
Нэг өдөр аниа нь автуусанд үсрээд ортол урд бөөн хэрүүл болж байнаа. Би ч жоохон жоохноор урагшлаад дунд хаалган дээр ирээд нөгөө оюутан гэдэг үнэмлэхээ үзүүлэх гээд бэлдээд зогсож байлаа. Анзаартал кондуктор манай нөгөө лам хувцастай хөгшин оюутныг загнаж байнаа: Чиний оюутан гэж юу байсын, харваас хөгшин, бас лам энтэр гээд бууж өгч байна. Ядаж байхад нөгөөх маань лам хувцастайгаа явж байдгийн, хэхэ. Гэтэл манай оюутан над руу харснаа, нүдэнд нь бөөн баяр гэрэлтээд: надад итгэхгүй бол манай багшаас асуу, манай багш тэр байна гээд шууд над руу заадгийн. Гэтэл кондуктор над руу эргээд: энэ хөгшин оюутан мөн юмуу гэлээ. Би худлаа гэж хэлээд оюутны үнэмлэхээ үзүүлээд үнэгүй зорчих эсвэл манай оюутан мөн гэж батлаад би автууснаас хөөгдөх гээд байдаг. Учир нь би ямар ч мөнгөгүй явж байдаг, хаха. Ийм хоёр хэцүү сонголтын өмнө тулж ирээд, аяяааяя. Гээд яахуу дээ, үнэнгии нь хэллээ. Тиймээ манай оюутан байгаа юм, би багш нь байна, үнээн үнэн л гэлээ. Кондуктор манай оюутныг зуултнаасаа тавиад над руу ирлээ. Даанч нөгөө ардын багш мөнгөө төлөхгүй туулайчлахыг завдсан гэсэн шалтгаанаар өөрөө автууснаас хөөгдөн бууснаас ардын багш хичээлдэээ алхан очиж, хичээлээсээ хоцорсноор энэ асуудал өндөрлөсөн түүх бий, хаха.
Sunday, November 25, 2012
Тааврын хариу
Күнүүс күүээ мөн хэрэгт дуртай шүү, кк. Өөрөө нээх хэрэгт дургүй хүн шиг эхэлж байна шд, хаха. 97 онд Найзтайгаа 2-лаа гартаа 3 сая төгрөг барьчаад байр авах уу машаан авах уу гээд гүйж байсан бодлогын хариуг Морь багаас болгооёоо, кк. Дээр үед Дөрвөн бэрх гээд нэг уралдаант нэвтрүүлэг байдаг байсандаа, Морь хонь ямаа энтр гээд багтай.
Monday, October 22, 2012
Пийжүү
гэж сайхан умдаан байдаг байлаа гэж одоо ч байдаг байж магадгүй. Мань чинь лангуу түцэндээ бас пийжүү зарнаа. Күүэ энэ удаа бас л өмнөх бичлэгийн үргэлжлэл болоод байнаа. одоо ингээд гурвалсан бичлэг шахахаас даа.
хорооллоос 2 ноомэрийн тролейбусанд суугаад вокзал орж урдаас ирж байгаа богоон тосноо. Богооноос буусан хүмүүс пийжүү бөөнддөг. Би даахынхаа хирээр аваад буцаад 2 ноомэрийн унаандаа сууна. Одоо бодоход пийжүүнээс овоо мөнгө унагадаг байсан юм шиг, бусад бараанаас илүүтэй.
Түцэнд пийжүү заруулдаггүй байлуу даа, лангуун дээр зарж болдог мөртлөө. Тэгээд гэртээ пийжүүгээ тавьчаад түц рүүгээ цөөн цөөнөөр пийжүүгээ аваачиж салтаадаж зарнаа. Ингэхээр манай гэрт байнга л пийжүү байна. Миний дуртайг хэлэхүү. Өмнө би 10 настайгаа пиав ууж эхэлсэн гээд бичиж л байсан даа. Манай аав ээж өөрсдөө архи пиво оогт амсдаагүй хирнээ намайг жоохноосоо пиав уухаар дэмжээд байдаг байсан мэт.
За тэр яахуу. Би гэрээсээ пийжүү хулгайлж оюутны байранд очиж найзтайгаа уунаа. Хаха тийм тахал тээ. Пийжүү хулгайлахдаа нэг эсвэл хоёроор нь хулгайлахгүй шуу даа, бүтэн үеэр нь 4-өөр хусна, хаха. Пийжүү нэг хайрцагтаа 4, 4-өөрөө 6 үе 24 ширхэгтэй, хайрцагийг босоогоор нь тавьчаад дээрээс нь авч түцэндээ аваачиж зарна. үүнтэй зэрэгцээд хулгай хийснээ мэдэгдэхгүйн тулд үе үеэр нь хулгйална шуу даа, хаха. Тухайлбал, хайрцагны дээрээс 3 ширхэгийг авчихсан байлаа гэхэд тэр үлдсэн 1 ширхэгийг авч болохгүй. Шууд 4-г аваад дахин сондгой 1 үлдэнэ. Хүн харахад нэг үеэр доошлох чинь нээх их мэдэгддэггүй юмшдээ, хаха аймаар хулгай зааж өгсөн үү.
Нэг өдөр нөгөө ангитай потоок лекц орж байтал хажууд суусан нөгөө ангийн Э гэдэг залууд миний хайртай Хьюстоны тоглосон Бие хамгаалагч гэдэг кинууны кассээт байнаа. Би үзчээд өгии гэсэн чинь харамлаад болдоггүй. Би ч санасандаа хүрч сарвайснаа авдаг зангаараа "тэгвэл наадхаа зарчих" гэсэн чинь тэгий гэнээ. Би мөнгөгүй мөртлөө авах гээд шална шуу даа. Тээд би цүнхээ онгойлгоод 4 пийжүү харуулаад тулхуу гэсэн чинь ОК гэнээ. Би ч тэсвэргүйм болхоороо одоо наймаагаа хийяаа, завсарлахыг хүлээж чадахгүй гэсээр, лээкцэн дундуур эрэгтэй хүүхэдтэй пийжүүгээр кассээт авч байлаа. Би одоо боддын яахаараа ч хичээлдээ 4 пийжүү цүнхэлчээд явж байдгийн, тийм л дэггүй байсын байхдаа, кк. хэрэв миний хүүхэд үүргэвчиндээ 4 лааз пиво хийчихсэн хичээлдээ явж байгуул би одоо галзуурна биддээ.
Манай тэр оюутны байранд байдаг байсан найз бид 2 одоо ч найзаа. Тэр манайд ирээд талхан дээр масло тавиад дээр нь элсэн чихэр асгаад идэхээрээ нүдээ хагас аньс байгаад тамшаалаад л "ёооё тоорт л ийм байдаг байхдаа" гэж шүүрс алдаад нэг суудал дээр тал талх гусдаг байжуулээ, одоо яриад үхтлээ инээнээ, хөөрхий тэр үед байранд суудаг хүүхэд идэх юмгүй хэцүү л байдаг байв. Аан нэг юм саначлаа, тэр найз маань Өвөрхангайнх байхгүй юу. Сүүлд хэдэн жилийн дараа бид 2 хүмүүстэй танилцахгүй юу, тэгсэн манай найз өөрийгөө танилцуулж байнаа "Нэгдүгээр сургууль төгссөн" гээд. Хүмүүс чинь 1 төгссөн гэхээр овоо тоодгиймуу хаашааеэн. Би ч тэсгэлгүй хаха гээд л инээчихнэ биддээ. Тэгсэн манай найз шаал тоохгүй "юу л даа, Өвөрхангайн нэгдүгээр арван жил төгссиин" гэжүү, би үхтлээ инээж билээ.
За нөгөө нэг нь байр нөгөө нь машаан авдаг 2 гар орой болгон нэгнийхээ машаанаар хотоор сэлгүүцэн, ганц нэг хүн авч халтуур хийнээ. 2-лаа ганц бие хийх хичээл гэж юм байхгүй ажил хийнээ. Ажлаа тараад нийлээд давхина. Тэр үед хотын гудмаар давхиж болдог сэлүүхэн байлаа. машаан авсан охин байр авсан охиныхоо нүдэн дээр халтуур хийгээд мөнгө олоод байгаам чинь. Байр авсан охин машаан авсан охиндоо аймаар атаархан, өөрийнхөө сонголтондоо эргэлзнээ. Яджаахад машаантай охиныг нь гоё гоё залуучууд эргүүлээд болзоонд яваад байгаам чинь. Байр авсан охин нь ямар духан дээрээ "би байртай шүү" гээд бичилтэй биш дээ тээ, машаан авдаг байж гээд амаа барьдаг байсан байхдаа хөөрхий тэр охин, хаха.
хорооллоос 2 ноомэрийн тролейбусанд суугаад вокзал орж урдаас ирж байгаа богоон тосноо. Богооноос буусан хүмүүс пийжүү бөөнддөг. Би даахынхаа хирээр аваад буцаад 2 ноомэрийн унаандаа сууна. Одоо бодоход пийжүүнээс овоо мөнгө унагадаг байсан юм шиг, бусад бараанаас илүүтэй.
Түцэнд пийжүү заруулдаггүй байлуу даа, лангуун дээр зарж болдог мөртлөө. Тэгээд гэртээ пийжүүгээ тавьчаад түц рүүгээ цөөн цөөнөөр пийжүүгээ аваачиж салтаадаж зарнаа. Ингэхээр манай гэрт байнга л пийжүү байна. Миний дуртайг хэлэхүү. Өмнө би 10 настайгаа пиав ууж эхэлсэн гээд бичиж л байсан даа. Манай аав ээж өөрсдөө архи пиво оогт амсдаагүй хирнээ намайг жоохноосоо пиав уухаар дэмжээд байдаг байсан мэт.
За тэр яахуу. Би гэрээсээ пийжүү хулгайлж оюутны байранд очиж найзтайгаа уунаа. Хаха тийм тахал тээ. Пийжүү хулгайлахдаа нэг эсвэл хоёроор нь хулгайлахгүй шуу даа, бүтэн үеэр нь 4-өөр хусна, хаха. Пийжүү нэг хайрцагтаа 4, 4-өөрөө 6 үе 24 ширхэгтэй, хайрцагийг босоогоор нь тавьчаад дээрээс нь авч түцэндээ аваачиж зарна. үүнтэй зэрэгцээд хулгай хийснээ мэдэгдэхгүйн тулд үе үеэр нь хулгйална шуу даа, хаха. Тухайлбал, хайрцагны дээрээс 3 ширхэгийг авчихсан байлаа гэхэд тэр үлдсэн 1 ширхэгийг авч болохгүй. Шууд 4-г аваад дахин сондгой 1 үлдэнэ. Хүн харахад нэг үеэр доошлох чинь нээх их мэдэгддэггүй юмшдээ, хаха аймаар хулгай зааж өгсөн үү.
Нэг өдөр нөгөө ангитай потоок лекц орж байтал хажууд суусан нөгөө ангийн Э гэдэг залууд миний хайртай Хьюстоны тоглосон Бие хамгаалагч гэдэг кинууны кассээт байнаа. Би үзчээд өгии гэсэн чинь харамлаад болдоггүй. Би ч санасандаа хүрч сарвайснаа авдаг зангаараа "тэгвэл наадхаа зарчих" гэсэн чинь тэгий гэнээ. Би мөнгөгүй мөртлөө авах гээд шална шуу даа. Тээд би цүнхээ онгойлгоод 4 пийжүү харуулаад тулхуу гэсэн чинь ОК гэнээ. Би ч тэсвэргүйм болхоороо одоо наймаагаа хийяаа, завсарлахыг хүлээж чадахгүй гэсээр, лээкцэн дундуур эрэгтэй хүүхэдтэй пийжүүгээр кассээт авч байлаа. Би одоо боддын яахаараа ч хичээлдээ 4 пийжүү цүнхэлчээд явж байдгийн, тийм л дэггүй байсын байхдаа, кк. хэрэв миний хүүхэд үүргэвчиндээ 4 лааз пиво хийчихсэн хичээлдээ явж байгуул би одоо галзуурна биддээ.
Манай тэр оюутны байранд байдаг байсан найз бид 2 одоо ч найзаа. Тэр манайд ирээд талхан дээр масло тавиад дээр нь элсэн чихэр асгаад идэхээрээ нүдээ хагас аньс байгаад тамшаалаад л "ёооё тоорт л ийм байдаг байхдаа" гэж шүүрс алдаад нэг суудал дээр тал талх гусдаг байжуулээ, одоо яриад үхтлээ инээнээ, хөөрхий тэр үед байранд суудаг хүүхэд идэх юмгүй хэцүү л байдаг байв. Аан нэг юм саначлаа, тэр найз маань Өвөрхангайнх байхгүй юу. Сүүлд хэдэн жилийн дараа бид 2 хүмүүстэй танилцахгүй юу, тэгсэн манай найз өөрийгөө танилцуулж байнаа "Нэгдүгээр сургууль төгссөн" гээд. Хүмүүс чинь 1 төгссөн гэхээр овоо тоодгиймуу хаашааеэн. Би ч тэсгэлгүй хаха гээд л инээчихнэ биддээ. Тэгсэн манай найз шаал тоохгүй "юу л даа, Өвөрхангайн нэгдүгээр арван жил төгссиин" гэжүү, би үхтлээ инээж билээ.
За нөгөө нэг нь байр нөгөө нь машаан авдаг 2 гар орой болгон нэгнийхээ машаанаар хотоор сэлгүүцэн, ганц нэг хүн авч халтуур хийнээ. 2-лаа ганц бие хийх хичээл гэж юм байхгүй ажил хийнээ. Ажлаа тараад нийлээд давхина. Тэр үед хотын гудмаар давхиж болдог сэлүүхэн байлаа. машаан авсан охин байр авсан охиныхоо нүдэн дээр халтуур хийгээд мөнгө олоод байгаам чинь. Байр авсан охин машаан авсан охиндоо аймаар атаархан, өөрийнхөө сонголтондоо эргэлзнээ. Яджаахад машаантай охиныг нь гоё гоё залуучууд эргүүлээд болзоонд яваад байгаам чинь. Байр авсан охин нь ямар духан дээрээ "би байртай шүү" гээд бичилтэй биш дээ тээ, машаан авдаг байж гээд амаа барьдаг байсан байхдаа хөөрхий тэр охин, хаха.
Friday, October 12, 2012
Өмнөх поостыг жоохон тодотгоотхии
Эхлээд аймаар ууртай гарчиг өгсөндөө хүлцэл өчии, кк. Дараа нь уншсан чинь ууртай санагдаад байна гэш.
10-н ногоон хувин гэж дотор тал нь цайвар цэнхэр өнгөтэй паалан, гадна тал нь ногоон эсвэл шар өнгийн паарантай тийм 12-13 литр ордог, томоо тагтай хувин байдаг байсан даа.
Одоо би харамсдгийн. Нөгөө хулигаандаа буузаа заржил байхгүй тээ. Тэгээд кармаанаасаа гаргаж өгсөн үрчиисэн хэдэн төгрөгийг нь жаазанд хиичээд л харж суухгүй тээ, хаха. Эсвэл аягү бол үнэгүй өгчих байсын болвуу, кк.
Манай ээж л хөөцөлдөж гүйж байж, орон сууцнаас тэр 00-н өрөөг түрээслэсэн. Би 10 жилийн хүүхэд тэр өрөө мөрөө түрээслэх ухаан байгаагүй лд. Гэхдээ айлуудын каартны гурилыг би ганцаараа зөөж, боов шоовоо өөрөө хийж, бас хүргэж өгдөг байлаа. Ээж тэгсгээд боов шоов хийлцэхээ байсан. Түц, лангуу түрээслэхийг ээж л бас хөөцөлдсөн. Тэгээд түц болон лангуундаа би л ганцаараа дэнжийн 1000-н захаас автуусаар бараа зөөдөг байсан шд. 2 том цүнхээр дүүрэн хүнд бараа татаад, сүүлдээ миний мөр зулгарцан, өвдөөд байснаа санаж байнаа. Манай дүү эр юм байж яагаад ч бараа зөөгөөд ч өгдөггүй байсан юм, муухай эрхийн тэнэг байсын байгааз, кк. Манай 2 ах аль эрт тусдаа гарсан тул дүү л надад туслах ёстой хүн байсан байгаа юм. Оюутан байхад аав маань нас барсан тул ээж бид 2 л ээлжлээд лангуу түцэндээ сууна даа.
Манай лангуу 3-р хорооллын одоогийн хүнсний захын хажууд Гоёл чимэглэлийн бараа гэж байхад, тэр дотор байдаг байлаа. Харин замын ард Москва рестраан, 24-р шуудангийн салбарын хажуу дэлгүүрт одоогийн Номингийн Баярсайхан эхнэртэйгээ хөгжим элэктрон бараа зардаг лангуу түрээслэдэг байсын. Эхнэр нь жирэмсэн лангуун дээрээ зогсоод, Баярсайхан урагшаа синга энтр рүү нисэж бараагаа татна. Баярсайхны дүү Энхбаяр бас хамтардаг. Бидний бизнес арай өөр өөр түвшнөөс эхэлж байсан юм. Хамгийн гол нь бидний зорилго өөр байсан. Би бол ажил дээр гартлаа түр зуур, оюутан байх хугацаандаа мөнгөөр дутахгүй гэж л ажиллаж байсан. Тэд бол өөр сүүлдээ компани холдинг байгуулсан.
Бас ар тал бас их нөлөөтэй. Баярсайханы аав соц үед худалдааны байгууллагад том алба хашдаг, хүүхдүүдийнхээ бизнес эхлэх гарааны мөнгийг өгч чадаж байсан, зах зээлд шилжсэн ч тухайн үедээ алба ажлаа хийж байсан хүний хувьд цаашид юу болох энэ тэр гээд мэдээлэл сайтай байсан байх лдаа. Ингээд их бага хувьчлал болоход тэд хөх ягаан тасалбараар 3-р хорооллын хүнсний 56-р дэлгүүр болох одоогийн Номин их дэлгүүрээс эхлээд Улсын их дэлгүүр гэх мэт барилгуудыг хувьчилж авч, мань шиг олон түмэн тэр нарийн ширийн юм мэдэхгүй лангуугаа түрээслэсэн хэвээрээ л үлдэж дээ. Яг миний нүдэн дээр тэд амжилтанд хүрсэн шүү, тэд үнэхээр алсын хараатай бизнес эрхэлдэг байсан, хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр арга байхгүй.
Оюутан байхад манай сургуульд уртаашаа ердөө 2хон оюутан машаан унадаг байж билээ. 2-лаа манай ангийн хүүхэд, нэг нь Шарын голын уурхайг авдаг, нөгөө нь төв банкны дэд хийж байсан. Яанаа олоод уншчих вии дээ, нааг таньчих вии дээ гэсн. Нээрээ манай ангийнхан надаас бусад нь аймаар мундаг явдгийншд. Би л ингээд ядуу оюутан царайлаад яваад байдаг. Машаантай оюутан бол сургуулийн ОД шүү дээ. Ингээд би лангуу түц ажиллуулаад олсон мөнгөөрөө машаан авна гэж мөрөөддөг байлаа. Уг нь манайх соц үед хувийн машаантай байсан ч, зах зээлд ороод зараад идциин, гарааш марааштай нь. Ингээд мөрөөдлөө биелүүлэх гээд ээжтэйгээ хамт мөнгөө цуглуулсоон.
Ингээд сургуулиа төгсцөн ажил хийж байхдаа 1997 жолооны курсэд явлаа. Тэр үед жолооны курс 4 сар, шалгалтаа өгчээнэ гэж бараг 5 сар болдог байсан үе. Эмэгтэйчүүд нэг их жолоо бариад байдаггүй байсан үе. Манай курсэд 4хөн эмэгтэй сонсогч байв. нэг нь надтай чацуу охин. Би нөгөө охинтойгоо найз боллоо, өдөр бүр уулзаад, 5 сар болчихооор чинь найз болчдгийн байгааз дээ. Тэднийх гутлын 22-той байрны нэг өрөөнд аав ээж ах дүүтэйгээ 5лаа амьдардаг. Би болохоор ээжтэйгээ 2-хнаа 3-р хорооллынхоо 2 өрөө байранд амьдарч байлаа, дүү гадаад руу сургуульд сурахаар явсан үе. Ингээд бид жолооны курсээ төгсөв. Нөгөө найз охин бид 2 машаан унаад гудамжаар салхи татуулан явахын бөөн хүслэн мөрөөдөл. Шинэхэн жолооч нарын бөгсний хорхой ёстой арзалзаж байдаг үе. Тэр тусмаа эмэгтэй хүн машаан унаад явахаар гудамжинд хүн бүр л бахархан хардаг сайхан үе байж дээ. Тэр үед эксээл гэдэг нээх гоё мөнгөлөг машаан ороод ирцэн. Ааяя, эксээлтэй хүн бол тэгээд л од заа. Эксээл 3 сая төгрөг. Аан бас 96 онд хууль батлагдаад, 97 оноос орон сууц хувьчлагдаж хүмүүс орон сууцаа зардаг болсон үе. Манай хорооллын нэг өрөө байр 3 сая төгрөгнөөс яригддаг байсан алтан үе гэхгүй юу, хаха. Манай найз машаан авна гээд 3 сая төгрөг атгачихсан, би бас машаан авах гээд ээжийн болон өөрийн бүх мөнгөө нийлүүлээд дээрээс нь бас жоохон мөнгө зээлж нэмээд 3 сая төгрөгтэй болцон. Нэг бие охидууд гудамжаар машаан бариад салхи татуулан давхих чинь чухам зүгээр, аай даа хэлэх үг олдохгүй байна, би яг тэр үедээ эргэж очоод догдолцон бичжээншд, нэг мэдсэн. Хүүхдүүд минь, тэр бол 97 он. Бид 2 мөрөөдлөө биелүүлэхэд хэдэн цаг үлдэж байгаан. Тэгээд эцсийн эцэст машаан авах гээд хөөрцөн 2 гарын нэг нь 3 саяар эксээл, нөгөөх нь мөрөөдлөөсөө ухран 3 саяар хороололд нэг өрөө байр авцөөн, гэхдээ нөгөө найзыгаа мөрөөдлөөсөө ухар энтр гэж ятгасан гэж байгаа. Харин найз мөрөөдлөө биелүүлэхийн төлөө юугаа ч хайрладаггүй хүн тул мөрөөдөлдөө үнэнч үлдэн эксээлээ авсоон.
За та нарт хариуг нь үлдээе. Хэн нь машаан авч хэн нь байр авсан болоо. Энэ 2 охин 2-лаа синглэ байснаас гадна тэднийг хэн ч тоож үерхдэггүй, хүнтэй суух тухай яригдаагүй байсан шүү гэдэг бодлогын анхны өгөгдлийг бас сануулъяа.
Өмнөх бичлэгт Конеец филмаа гээд алдаатай бичцэн байналээ зөв болгочии
Конец филзөөлнийтэмдэгма.
Wednesday, October 10, 2012
Надад ажилсаг байсан үе байдгийн шүү
Аниа нь ингээд өдөрт 2 бичлэг шахна гэдэг бол блог донтолт сэргэжээ гэж хэлж болох. Эсгүүл стрээс ор мөргүй алга болсны шинж ч байж магад гэж дүгнэжээн. За за аль эрт 20 жилийн өмнө би ямар аймаар ажилсаг бас бизнэсстүүдэнт байснаа өнөөдрийн энэ өндөрлөгөөс харахад итгэмгүй санагджээн.
Одоогоос 20 гаран жилийн өмнө, манийг эвлэлийн гишүүн болоод гишүүний татвар 20 мөнгөө ээж ааваасаа гуйж төлдөг байхад ардчилсан хувьсгал ялваа. Манай аав ээж 2 ардчилалыг дэмжээд, шууд л намын гишүүний батлахаа хураалгаад намаасаа гарч байлаа. Яагаав тэр үед ганц л намын тогтолцоо байсан шүү дээ гээд илүү юм бичээд байдгийн. Аав ээж ч тэтгэвэртээ гарлаа, амьдрал ч барааж эхэллээ.
Намайг 10 ангиа төгсөхөд орос руу биднийг явуулахаа больсон байсан үе. Тээд Монголын их сургуулиуд төлбөртэй болж эхэлж байв. Намайг оюутан болоод эхний жил төлбөр маань 13000 төгрөг, 2 дахь жил 27400 төгрөг, 3 дахь жил 54000, төгсөх жил 104000 төгрөг болж, жил бүр сургалтын төлбөр 2 дахин нэмэгддэг байв. Би яагаад ингэж ой ухаан сайтай хүн шиг мэдээд байгаамбээ гэгүүл, би өөрөө сургалтын төлбөрөө төлдөг байсных. Би чинь аймаар бизнес хийнээ, кк.
Би арван жилээ төгсөөгүй байхдаа айлуудын картын барааны норм болох бор гурилыг оочирлож авч цуглуулна. Айлууд бас их цамаан, цагаан гурилаа авчаад, бор гурилаа авдаггүй байсан юм. Манайх бор гурилаа өөрсдөө идээд, цагаан гурилаараа гурилан идэх юм хийж зарнаа. Манай орцноос баруун тийш 4 дэх орцны ОО-н өрөөг бид түрээслээд, угаалтуур жорлон суулгуулаад, айлуудаас ширэм нь ажиллахаа больсон 2 Лысьва плытка олж тавиад тэндээ үйлдвэрлэл явуулдаг байв. Одоо харин тийм 00-н өрөөнүүдэд айл амьдардаг байх шүү. Би гөөхий, янз бүрийн пульчик, тэргүүн, еэвэн хийдэг байсыншд, мундаг уу, кк. Элсэн чихрийн сироп буцалгаж байгаад, тэргүүн пульчик энтрийн дээгүүр нь хана буддаг багсаар нөгөө сироопоороо будна. Еэвэнгийн дотор шанзыг арвайн гурил үзэм шар тостой хуурч байгаад хийнэ. 7 давхар еэвэнгийн хэвтэй, тэрүүгээрээ давхар еэвэн хийж 1500 төгрөгөөр зарна. Ингээд янз бүрийн боов шоов хийх их амархаан. Тэгээд 1000 барааны дэлгүүрт нэг дангуу, 50-р дэлгүүрт нэг лангуун дээр нөгөө хийсэн боовнуудаа аваачиж өгнө. Би л зөөдөг байсан юм. 1000 нэрийн барааны дэлгүүр рүү алхаад, 50-р дэлгүүр рүү 3 эсвэл 5 ноомэрийн тролэйбуусаар боовоо чирээд явнаа. Ингэхэд манай дүү эрэгтэй юм байж яагаад зөөгөөд өгдөггүй байсан юм болоо гэж би одоо гайхаад байдгийн, огт хийлцдэггүй байсан мөртлөө. Бодвол ичдэг байсан байхаа. Би ч гэсэн бас боов зөөхөөс их ичдэг байсаан. Яджаахад боовоо хийдэг орцны 8 давхарт манай ангийн Б, 2 давхарт нь параллель ангийн Б, тэгээд дээдэх доодох ангийн баахан хөвгүүд амьдардаг. Мань чинь тэр өмхий орцыг гоё боовны үнэрээр дарж байгаам чинь. Тэгээд боовоо хийж хийж дэлгүүрт хүргэж өгөх гээд гарахаар тэр орцны үүдэнд нөгөө баахан банди нар арзайтлаа хийх юмгүй сууж байна. Би чинь онц сурлагатан тэгээд боов хийгээд зөөгөөд байна гэдэг маш ичгүүртэй санагдахыг хэлэх үү. Орцноосоо гарч чадахгүй хэсэг зогсож байгаад, чи ингээд дандаа боов зөөхгүй шдээ, яадгийн гараад явчаачээ гээд зүрх зориг ороод, боовнуудаа чирээд гарна, нөгөөдүүл чинь "боов чинь ямар гоё үнэртэймбээ, боовноосоо амсуулаач" гээд баахан намайг шоолноо, хаха. Тэр үе аймаар тэнэг санагддаг байжуулээ.
Хажуугаар нь бас бууз хийж гудамжинд зарнаа, кк. Тэр үед ямар ч хувийн хэвшил бий болоогүй, гуанз, хоолны газар, кафе энтр байдаггүй, гудманд "бууз аваарай" гээд хашгирахад л нүд ирмэхийн зуур дуусдаг байсан урамтай үе шуу даа. Манай том ах жоохон байж байгаад л шуудай дүүрэн хонины хөлдүү толгой авчирч өгнө. Манай дүү өвчөөд, ээж бид 2 шулаад бууз хийж зарнаа. Хонины толгойны буузны шөл нь нээх гоё бор өнгөтэй, аймаар гоё амттай. Тэр үедээ бид нар хийсэн буузнаасаа цадталаа идэж үзээгүй, зарахаа л боддог байжээ гэж. Одоо би монголд очоод хонины толгойгоор бууз хийж цадталаа иднэ гэээд бүр занацан байгаа, хаха. Аймаар идхийн донтон. Нэг удаа парадоксын өмнө буузаа зараад зогсож байсан чинь миний тэр үедээ дурлацан байсан нөгөө ангийн эх орны алтан 3 сурдаг хулигаан гар яг намайг чиглээд иржээн. Нээрээ шигтгэж хэлэхэд хаа газрын хулигаанууд майр царайлаг тээ. Би ч бушуухан 10-н ногоон хувингаа таглаад эргэлээ. Өнөөх чинь араас "бууз авъяа" гэж байна, би ч хурдаа нэмээд, хувингаа санжигнуулаад гүйлээ, ичсэндээ. Дотроо намайг арай ч таниагүй байхаа гээд л зугтлаа. Тэгтэл харин нэрээр маань "Хүүе, Гилээ би мөнгий нь өгиишдээ" гэж орилдгийн. Надад бол сургуулийн тэргүүний сурагч гудманд бууз зарж байгаа нь үнэхээр гутамшигтай байсан тул "газар цөмрөөд би газрын гаваар алга болоод өгөхийнсаан" гэж машид хүсч байсан ч яджаахад газар нь цөмөрч надад туслаагүйлд, хаха.
Ингээд 2 куурсээ төгстөл боов буузхан хийж, 3-р куурсдээ ороод бизнесээ өргөжүүлээд, хаха, аймаар бизнес хийж байсан юм шиг, нэг лангуу түрээслээд, нэг ТҮЦ ажиллуулдаг боллоо. Бүр хагартлаа баяжлаа гэхгүй юу, хаха. Тэр лангуу түц ажиллуулах чинь аймаар амархан, зүгээр нэг газраас юм авчраад хэдэн төгрөг нэмээд зараад байдаг, биед амар, мөнгө ч илүү олдог, гудамжинд бууз зарснаас хамаагүй нэр хүндтэй, хаха. Нээрээ би боов шоов хийдэг байхдаа нэмүү өртөг үйлдвэрлэдэг байсан байхгүй юу даа.
Би оюутнууд дотроо баян, их мөнгөтэй байдаг байсан ч 90 ээд оны эхээр 4000 төгрөгөөр тоглогдсон Сараагийн тоглолтыг горойгоод үзээгүй л юм даа.
Үүнээс хойш түүнээс хойш аниа дахин хэзээ ч бизнес хийж байсангүй ээ. Одоо тэгээд залхуу ч болж, гар маань ч модон болж. Конээц фиилмаа.
Одоогоос 20 гаран жилийн өмнө, манийг эвлэлийн гишүүн болоод гишүүний татвар 20 мөнгөө ээж ааваасаа гуйж төлдөг байхад ардчилсан хувьсгал ялваа. Манай аав ээж 2 ардчилалыг дэмжээд, шууд л намын гишүүний батлахаа хураалгаад намаасаа гарч байлаа. Яагаав тэр үед ганц л намын тогтолцоо байсан шүү дээ гээд илүү юм бичээд байдгийн. Аав ээж ч тэтгэвэртээ гарлаа, амьдрал ч барааж эхэллээ.
Намайг 10 ангиа төгсөхөд орос руу биднийг явуулахаа больсон байсан үе. Тээд Монголын их сургуулиуд төлбөртэй болж эхэлж байв. Намайг оюутан болоод эхний жил төлбөр маань 13000 төгрөг, 2 дахь жил 27400 төгрөг, 3 дахь жил 54000, төгсөх жил 104000 төгрөг болж, жил бүр сургалтын төлбөр 2 дахин нэмэгддэг байв. Би яагаад ингэж ой ухаан сайтай хүн шиг мэдээд байгаамбээ гэгүүл, би өөрөө сургалтын төлбөрөө төлдөг байсных. Би чинь аймаар бизнес хийнээ, кк.
Би арван жилээ төгсөөгүй байхдаа айлуудын картын барааны норм болох бор гурилыг оочирлож авч цуглуулна. Айлууд бас их цамаан, цагаан гурилаа авчаад, бор гурилаа авдаггүй байсан юм. Манайх бор гурилаа өөрсдөө идээд, цагаан гурилаараа гурилан идэх юм хийж зарнаа. Манай орцноос баруун тийш 4 дэх орцны ОО-н өрөөг бид түрээслээд, угаалтуур жорлон суулгуулаад, айлуудаас ширэм нь ажиллахаа больсон 2 Лысьва плытка олж тавиад тэндээ үйлдвэрлэл явуулдаг байв. Одоо харин тийм 00-н өрөөнүүдэд айл амьдардаг байх шүү. Би гөөхий, янз бүрийн пульчик, тэргүүн, еэвэн хийдэг байсыншд, мундаг уу, кк. Элсэн чихрийн сироп буцалгаж байгаад, тэргүүн пульчик энтрийн дээгүүр нь хана буддаг багсаар нөгөө сироопоороо будна. Еэвэнгийн дотор шанзыг арвайн гурил үзэм шар тостой хуурч байгаад хийнэ. 7 давхар еэвэнгийн хэвтэй, тэрүүгээрээ давхар еэвэн хийж 1500 төгрөгөөр зарна. Ингээд янз бүрийн боов шоов хийх их амархаан. Тэгээд 1000 барааны дэлгүүрт нэг дангуу, 50-р дэлгүүрт нэг лангуун дээр нөгөө хийсэн боовнуудаа аваачиж өгнө. Би л зөөдөг байсан юм. 1000 нэрийн барааны дэлгүүр рүү алхаад, 50-р дэлгүүр рүү 3 эсвэл 5 ноомэрийн тролэйбуусаар боовоо чирээд явнаа. Ингэхэд манай дүү эрэгтэй юм байж яагаад зөөгөөд өгдөггүй байсан юм болоо гэж би одоо гайхаад байдгийн, огт хийлцдэггүй байсан мөртлөө. Бодвол ичдэг байсан байхаа. Би ч гэсэн бас боов зөөхөөс их ичдэг байсаан. Яджаахад боовоо хийдэг орцны 8 давхарт манай ангийн Б, 2 давхарт нь параллель ангийн Б, тэгээд дээдэх доодох ангийн баахан хөвгүүд амьдардаг. Мань чинь тэр өмхий орцыг гоё боовны үнэрээр дарж байгаам чинь. Тэгээд боовоо хийж хийж дэлгүүрт хүргэж өгөх гээд гарахаар тэр орцны үүдэнд нөгөө баахан банди нар арзайтлаа хийх юмгүй сууж байна. Би чинь онц сурлагатан тэгээд боов хийгээд зөөгөөд байна гэдэг маш ичгүүртэй санагдахыг хэлэх үү. Орцноосоо гарч чадахгүй хэсэг зогсож байгаад, чи ингээд дандаа боов зөөхгүй шдээ, яадгийн гараад явчаачээ гээд зүрх зориг ороод, боовнуудаа чирээд гарна, нөгөөдүүл чинь "боов чинь ямар гоё үнэртэймбээ, боовноосоо амсуулаач" гээд баахан намайг шоолноо, хаха. Тэр үе аймаар тэнэг санагддаг байжуулээ.
Хажуугаар нь бас бууз хийж гудамжинд зарнаа, кк. Тэр үед ямар ч хувийн хэвшил бий болоогүй, гуанз, хоолны газар, кафе энтр байдаггүй, гудманд "бууз аваарай" гээд хашгирахад л нүд ирмэхийн зуур дуусдаг байсан урамтай үе шуу даа. Манай том ах жоохон байж байгаад л шуудай дүүрэн хонины хөлдүү толгой авчирч өгнө. Манай дүү өвчөөд, ээж бид 2 шулаад бууз хийж зарнаа. Хонины толгойны буузны шөл нь нээх гоё бор өнгөтэй, аймаар гоё амттай. Тэр үедээ бид нар хийсэн буузнаасаа цадталаа идэж үзээгүй, зарахаа л боддог байжээ гэж. Одоо би монголд очоод хонины толгойгоор бууз хийж цадталаа иднэ гэээд бүр занацан байгаа, хаха. Аймаар идхийн донтон. Нэг удаа парадоксын өмнө буузаа зараад зогсож байсан чинь миний тэр үедээ дурлацан байсан нөгөө ангийн эх орны алтан 3 сурдаг хулигаан гар яг намайг чиглээд иржээн. Нээрээ шигтгэж хэлэхэд хаа газрын хулигаанууд майр царайлаг тээ. Би ч бушуухан 10-н ногоон хувингаа таглаад эргэлээ. Өнөөх чинь араас "бууз авъяа" гэж байна, би ч хурдаа нэмээд, хувингаа санжигнуулаад гүйлээ, ичсэндээ. Дотроо намайг арай ч таниагүй байхаа гээд л зугтлаа. Тэгтэл харин нэрээр маань "Хүүе, Гилээ би мөнгий нь өгиишдээ" гэж орилдгийн. Надад бол сургуулийн тэргүүний сурагч гудманд бууз зарж байгаа нь үнэхээр гутамшигтай байсан тул "газар цөмрөөд би газрын гаваар алга болоод өгөхийнсаан" гэж машид хүсч байсан ч яджаахад газар нь цөмөрч надад туслаагүйлд, хаха.
Ингээд 2 куурсээ төгстөл боов буузхан хийж, 3-р куурсдээ ороод бизнесээ өргөжүүлээд, хаха, аймаар бизнес хийж байсан юм шиг, нэг лангуу түрээслээд, нэг ТҮЦ ажиллуулдаг боллоо. Бүр хагартлаа баяжлаа гэхгүй юу, хаха. Тэр лангуу түц ажиллуулах чинь аймаар амархан, зүгээр нэг газраас юм авчраад хэдэн төгрөг нэмээд зараад байдаг, биед амар, мөнгө ч илүү олдог, гудамжинд бууз зарснаас хамаагүй нэр хүндтэй, хаха. Нээрээ би боов шоов хийдэг байхдаа нэмүү өртөг үйлдвэрлэдэг байсан байхгүй юу даа.
Би оюутнууд дотроо баян, их мөнгөтэй байдаг байсан ч 90 ээд оны эхээр 4000 төгрөгөөр тоглогдсон Сараагийн тоглолтыг горойгоод үзээгүй л юм даа.
Үүнээс хойш түүнээс хойш аниа дахин хэзээ ч бизнес хийж байсангүй ээ. Одоо тэгээд залхуу ч болж, гар маань ч модон болж. Конээц фиилмаа.
Wednesday, November 9, 2011
Юугээл митрэлтээд байдгиймдээ энэ күүкэн
Дөнгөж сая Фатай уулзаад нөгөө монголоос авчирсан бэлгээ өглөө шд, энд ирээд бараг сар болох гэжииншд, Фатай таардаггүй. Күн яаж дурлахаараа ингээд сургууль дээрээ ирэхгүй болчдог байнаа. Энд 16 жил амьдарсан Английн иргэн боифрээндтэй болсон гэнээ, интэрнээтээр танилцсан гэнэ. Нөгөө залуугийнх нь гэр манай сургуулиас холгүй юм байна, бүүр амар. Крисмасын амралтаар хамтдаа мээксик явж амарна гэнээ, сайханиин. Өөр бас бус сайхан мэдээтэй суужиин Фа. Би ч бас өмнөөс нь хөөрөв.
Нээрээ өглөө бүр бөгс эргэх зайгүй банны өрөөндөө нөхрийг сахлаа хусаж байхад нь би давхцаж ороод хажуугаар хөлнийхөө үсийг хусдаг байхгүй юу, ядаргаатай ажил шд өглөө яарч байхад. Алладины шидэт дэнлүү надад олдгийм бол "намайг хөлөндөө үсгүй хөөрхөн хүүхэн болгоод өгөөч" гээд ганцхан хүслээ тушааанаа. Өө 2 хүсэлт болчиж. Хөлөндөө үсгүй, бас хөөрхөн болно гээд. Нэг хүсэлт биелүүлнэ гэсэн болхоор нь 2 дахь хүслээ толгой холбож шүлэглэж байгаа юм шиг шургуулчнаа, яадгийн анзаарахгүй ч байж магад тээ. Күеээ нээрээ, "сайхан хүүхэн сахалтай" гээд нэг алдартай үг байдаг шд. Хөлний үс чинь нэг төрлийн сахал л биддээ, энчодоо.
Нээрээ өглөө бүр бөгс эргэх зайгүй банны өрөөндөө нөхрийг сахлаа хусаж байхад нь би давхцаж ороод хажуугаар хөлнийхөө үсийг хусдаг байхгүй юу, ядаргаатай ажил шд өглөө яарч байхад. Алладины шидэт дэнлүү надад олдгийм бол "намайг хөлөндөө үсгүй хөөрхөн хүүхэн болгоод өгөөч" гээд ганцхан хүслээ тушааанаа. Өө 2 хүсэлт болчиж. Хөлөндөө үсгүй, бас хөөрхөн болно гээд. Нэг хүсэлт биелүүлнэ гэсэн болхоор нь 2 дахь хүслээ толгой холбож шүлэглэж байгаа юм шиг шургуулчнаа, яадгийн анзаарахгүй ч байж магад тээ. Күеээ нээрээ, "сайхан хүүхэн сахалтай" гээд нэг алдартай үг байдаг шд. Хөлний үс чинь нэг төрлийн сахал л биддээ, энчодоо.
Thursday, May 5, 2011
Өмнөх бичлэгийн гол баатар
Жайка төвд Япон хэл үзэж байх үеийн зураг.
Арын эгнээнд, хамгийн баруун талд зогсож байгаа нь Мезба,
түүний үс духны хагас нь цухуйж байна.
Угаасаа ийм сонин залуу байлаа, зураг авахуулж байж тээ,
албаар ингэж нуугддаг байхаа.
Энэ зургийг үзээд би Узбек залуутайгаа нийлээд
түүнийг шоолж үхтлээ инээж билээ.
Зураг авахуулахын гол зорилго юу юм бэ, Мезба найзаа? хаха
Wednesday, May 4, 2011
Загалмайлсан эх 3
Koyuki-н санал болгосон гарчгийг өглөө.
Японд дугуйгүйгээр өдөр тутмын амьдралыг төсөөлөх аргагүйг та нар андахгүй. Дугуй бүр машин шиг бүртгэлтэй. Намайг Японд байх хугацаанд ганц л удаа цагдаа агаа зогсоож, дугуйг маань шалгасан. Гартаа барьсан гар утас шиг машиндаа миний унаж яваа дугуйны ноомерийг хийхэд дугуйны эзний болон дугуйны тухай мэдээлэл гарч ирнэ. Миний амьдарч байсан хотод цагдаа нар халтаруудын унаж яваа дугуйг их шалгаад байх шиг санагддаг байлаа. Гаднаас нь хараад шууд Япон биш юм чинь.
Гадаа гудамжинд, ер нь хаа сайгүй шинэ шахуу дугуй зөндөө хэвтчиидиин. Гэхдээ чи гаднаас дугуй авч унаж болохгүй.
Манай Мезба гэдэг бангладеш бидэнтэй нийлдэггүй байлаа. Нийтэч биш бөгөөд этгээд ааштай, хүн чанар гэж түүнд байхгүй юм шигээ, хүмүүстэй эелдэг харьцдаггүй болохоор бид ч нээх найзлаад байдаггүй байваа. Нэг өдөр утас дуугарлаа. Мезба байхаар нь гайхаж байгаам чинь, онцгой тохиолдолд л утасдах магадлалтай. Өөр бусад найзууд өдөр шөнө ялгалгүй байнга залгаастай, байнга хэлхэлдээстэй байдаг байв.
Гэтэл нөгөөх чинь надаас тусламж хүсэж байнаа, цагдаад баригдаад, цагдаагийн хэлтэс дээр байна, би хэл мэдэхгүй болохоор хүрээд ирээч гэнээ. Би “цагдаа дээр байгаа бол чи Япон координатороос тусламж гуй” гэсэн чинь, “би тэдэнд энэ талаар мэдэгдмээргүй байнаа” гэнээ. Тэгээд яаж Нөү гэхэв дээ, цагдаагийн хэлтэс дээр очлоо. Мезба гаднаас дугуй аваад унаж яваад цагдаад баригдчихсан байгаам. Гол нь тэр дугуй нь хулгайлагдсан гэж цагдаад бүртгэлтэй учир ноцтай байдал үүсчээ. Одоо яахав, би батлан даагч нь болоод нөгөөхийг чинь харгалзаж байна гэж гарын үсэг зуран суллууллаа, хаха аймаар сүртэй суллууллаа гэнээ. Тэгээд мангараа зөндөө мөнгө авч сурдаг байж ичээч гэлээ, өөр юу гэхэв дээ. Мезба бид нараас тэс өөр, хувцас хунар авч өмсөхгүй, гангална гэж байхгүй, пиво уух, тамхи татах бол нүгэл, мөнгөө хэмнэнэ, бүр юм авч идэхгүй байвал яахуу. 2007 онд түүний тухай би “тэр мөнгөө сээвлээд, юу ч идэхгүй олон хоноод, амаар нь дүүрэн юм гараад” гэж бичиж байсан даа. Бүр юм идэхгүй амьдраад байна шүү дээ. Манай төсөл хичээлийн үеэр бид нарт зориулан хүлээн авалт энэ тэр, амралт болгоноор өөр хотууд руу туур зохион байгуулдаг, байнга тансаг зочид буудалд буулгаж, үнэгүй хоол идүүлж, үнэгүй үзвэрээр нүд ам ангайлгаж, Японы үзэх ёстой бүх юмнуудаа үзүүлж харуулж, биднийг эрхлүүлдэг байлаа. Тийм үдэшлэг, уулзалтын үеэр үнэгүй хоолны бараа харсан бол нөгөө Мезба маань ичихгүй хоол руу дайрна, нүд нь өлөн гэж жигтэйхэн, өмнөөс нь ичмээр шд.
Мезба үнэхээр айсан бас гэмшсэн л дээ. Хаа сайгүй байх дугуйг эзэнгүй хог гэж бодсон байгаам. Дахин нэг удаа цагдаа дээр хамт очиж байж, энэ явдал дуусгавар болсон л доо. Хэрэг нааштайгаар шийдэгдсэн. Учир нь Мезбаг Японы хилээр орж ирэхээс хэдэн сарын өмнө тэр дугуй хулгайлагдсан байсан нь аз болж, Мезба манайхаар бол тэгсэнтэй салсан даа.
Ингээд л би чинь загалмайлсан эх болчдийн. Мезба баярласнаа илэрхийлж намайг оройн хоол гадуур идье гэсэн. Оройн хоол гадуур идэх нь Мезбад маш их бодлого бодож, эр зориг гарган байж шийдэх санхүүгийн маш том хохирол тул би татгалзсаан.
Tuesday, April 12, 2011
Би SSS хүүхэн
SSS гэдгийг та нар хэлүүлэлтгүй л мэджаагаа биз дээ. Зөвөө зөв Single Smart Sexy. Би гэр бүлээ Монгол руугаа эрт буцаачаад Японд бүтэн 3 сар синглэ байлаа, энэ тухайгаа л бурах гэжиин. Гэхдээ би чинь Strange Stupid Smoker л доо. Нөхрийн нүднээс далдуур би Smoker болчдийн. Австралид тамхи майр үнэтэй, тамхи татвал өлбөрч үхнэ шд, дотроо 25 ширхэгтэй нэг хайрцаг тамхи 15 доллар. Энд 3 өрөө байр татцан хүн ч байна. Оршлоо өндөрлөөд.
Би Японд сургуульдаа ороод дуртайм болхоороо эмэгтэй гар бөмбөгийн багт нь ороод явчлаа. Тээд 7 хоногт 2-3 удаа бэлтгэл хийдгийн, манай баг надаас бусад нь Япончуудаас бүрдэнэ. Мэдээж оюутнууд ажил хийх гээд бөмбөг хөөдөггүй байсан байх. Багийн ахлагч жаахан Япон охин маниусыг заал тойруулж үхтэл гүйлгээд, хооронд нь харилцуулаад л байдаг байлаа, нээх уйтгартай. Ядаж хааяа сээтэгний 2 талд гараад хоорондоо тоглож болноо доо уг нь. Би л оронд нь багийн ахлагч хийчмээр санагдаад байдаг байжуулээ. Энэ маягаар 3 сар яваад гэр бүлээ ирэхээр явахаа больчихсийн. Уг нь өөр хот руу тэмцээн энэ тэрт явбал өөрөөсөө нэг эсвэл хоёр ман гаргаад, бусдыг нь сургууль даадаг байлаа, зочид буудал, хоол, тээвэр бүгдийг нь. Би мөнгөтэйм байж хаашаа ч тоглох гэж яваагүй, тэр үед явж л байхгүй гээд одоо бодоод байдгийн. 3000 иенээр сургуулийнхаа болон өөрийн нэрээ бичсэн гар бөмбөгийн багийн цамц захиалж тоглолтонд өмс гээд байхад нь голоо цохиод авахгүй гүрийчнэ, тэгснээ 3000 байтугай мөнгөөр нэг орой пиво уучихна. Мангар байгааз. Японд пиво их үнэтэй, виски инээд хүрмээр хямдхан шд.
Тээд гэр бүлээ монгол буцаацан синглэ хүүхэн чинь буцаад гар бөмбөгийн багтаа орлоо. Би тушаах юмаа тушаачихсан, нээх завтай хүн, зөвхөн төгсөлтийн баяраа хүлээж байгаа. Хэн нохойн гуяар даллана, гүйгээд л очдог болчихсон үе. Энэ үеэр сургуулиуд амраад, сургуулиудын хооронд гар бөмбөгийн тэмцээн манай сургууль дээр болсийн. Тэгээд ганц хоёр тэмцээнд орлоо. Манай баг угаасаа маш сул, олигтой тоглох хүн байхгүй. Би ч олигтой тоглохгүй л дээ. Ганц удаа хожлуу даа, тээд дагтан хожигдсийн. Тээд гар бөмбөг чинь их сайхан спорт шуу даа, хичнээн хожигдсон ч сайхаан сайхан. Даанч хожсон ч хожигдсон ч тэмцээний дараа хоороороо уйлах нь лайтай, хаха. "Миний буруугаас манай баг хожигдлоо" гээд л нэг уйлж эхлэхэд, хоёр дахь нь "Үгүй ээ, миний буруу" гээд л мэлмэрнэ, дараах нь "хамаг чадлаа гаргаагүй надаас боллоо" гэнэ, нөгөөх "би тэр давуулалтыг алдаагүй бол... би үхвэл таарна" ч гэх шиг хаха, арай ч үхвэл таарна гэдэггүй юмаа, хөөрхий. Игээд нийтээрээ уйлахаар нь миний инээд хүрээд жорлонд орчдийн, буцаж ирэхдээ жоохон гунигтай царайлна л даа, тэгэхгүй бол болохгүй шд.
Үргэлжлэл бий ч гэх шиг
Аая синглэ хүүхэнд олон адал явдал байх нь тодорхой биз дээ, хаха.
Би Японд сургуульдаа ороод дуртайм болхоороо эмэгтэй гар бөмбөгийн багт нь ороод явчлаа. Тээд 7 хоногт 2-3 удаа бэлтгэл хийдгийн, манай баг надаас бусад нь Япончуудаас бүрдэнэ. Мэдээж оюутнууд ажил хийх гээд бөмбөг хөөдөггүй байсан байх. Багийн ахлагч жаахан Япон охин маниусыг заал тойруулж үхтэл гүйлгээд, хооронд нь харилцуулаад л байдаг байлаа, нээх уйтгартай. Ядаж хааяа сээтэгний 2 талд гараад хоорондоо тоглож болноо доо уг нь. Би л оронд нь багийн ахлагч хийчмээр санагдаад байдаг байжуулээ. Энэ маягаар 3 сар яваад гэр бүлээ ирэхээр явахаа больчихсийн. Уг нь өөр хот руу тэмцээн энэ тэрт явбал өөрөөсөө нэг эсвэл хоёр ман гаргаад, бусдыг нь сургууль даадаг байлаа, зочид буудал, хоол, тээвэр бүгдийг нь. Би мөнгөтэйм байж хаашаа ч тоглох гэж яваагүй, тэр үед явж л байхгүй гээд одоо бодоод байдгийн. 3000 иенээр сургуулийнхаа болон өөрийн нэрээ бичсэн гар бөмбөгийн багийн цамц захиалж тоглолтонд өмс гээд байхад нь голоо цохиод авахгүй гүрийчнэ, тэгснээ 3000 байтугай мөнгөөр нэг орой пиво уучихна. Мангар байгааз. Японд пиво их үнэтэй, виски инээд хүрмээр хямдхан шд.
Тээд гэр бүлээ монгол буцаацан синглэ хүүхэн чинь буцаад гар бөмбөгийн багтаа орлоо. Би тушаах юмаа тушаачихсан, нээх завтай хүн, зөвхөн төгсөлтийн баяраа хүлээж байгаа. Хэн нохойн гуяар даллана, гүйгээд л очдог болчихсон үе. Энэ үеэр сургуулиуд амраад, сургуулиудын хооронд гар бөмбөгийн тэмцээн манай сургууль дээр болсийн. Тэгээд ганц хоёр тэмцээнд орлоо. Манай баг угаасаа маш сул, олигтой тоглох хүн байхгүй. Би ч олигтой тоглохгүй л дээ. Ганц удаа хожлуу даа, тээд дагтан хожигдсийн. Тээд гар бөмбөг чинь их сайхан спорт шуу даа, хичнээн хожигдсон ч сайхаан сайхан. Даанч хожсон ч хожигдсон ч тэмцээний дараа хоороороо уйлах нь лайтай, хаха. "Миний буруугаас манай баг хожигдлоо" гээд л нэг уйлж эхлэхэд, хоёр дахь нь "Үгүй ээ, миний буруу" гээд л мэлмэрнэ, дараах нь "хамаг чадлаа гаргаагүй надаас боллоо" гэнэ, нөгөөх "би тэр давуулалтыг алдаагүй бол... би үхвэл таарна" ч гэх шиг хаха, арай ч үхвэл таарна гэдэггүй юмаа, хөөрхий. Игээд нийтээрээ уйлахаар нь миний инээд хүрээд жорлонд орчдийн, буцаж ирэхдээ жоохон гунигтай царайлна л даа, тэгэхгүй бол болохгүй шд.
Үргэлжлэл бий ч гэх шиг
Аая синглэ хүүхэнд олон адал явдал байх нь тодорхой биз дээ, хаха.
Friday, March 11, 2011
Миний найз Mr.Эрээн
Би японд авахуулсан зураг олоод баахан японы дурсамжаар амьсгалж байна шд. Манай төсөлд бас Хятадууд хамрагдгийн. 10 хятадаас 2 нь л эмэгтэй байлаа. Тэд ханз үзэх шаардлагагүй учраас бидэнтэй хамт Жайка төвд байрлаагүй, хичээл эхлэхэд шууд сургуульдаа ирээд дотуур байранд бидэнтэй нийлсийн. Япон хэлэндээ бас муу, гэхдээ хятадууд майр сэргэлэн.
Энэ Хятад залууг Гуо гэдэг ч манай нөхөр түүнийг Эрээн гэдгийн Эрээний хужаа шиг гэнээ муу найзыг маань, мэдээж зөвхөн надад. Бид 2 бас салахгүй найзуудаа. Тэр мужийнхаа засгийн газар өндөр алба хашдаг. Одоо ч гэсэн намайг Бээжингээр дайрвал хэлээрэй, надад үйлчилж, хот улсаа танилцуулна л гэдгийн. Намайг хөөрхөн болохоор нь хөдөөний хужаа өвгөнд зарчих байх гэж айгаад би хэлдэггүйен гэсн, хаха, худлаа худлаа, би ажилтай албатай хүнд төвөг удаад яахав гэдгийн. Гуо майр тамхичин, бидний үед дотуур байрны өрөөндөө тамхи татахыг хориглодоггүй байсан юм. Тэр сургуулиа төгсөөд өрөөгөө хүлээлгэж өгсөн чинь өрөөнд нь тамхины үнэр нэвт шингэчихсэн, өндөр торгууль тавигдаад баларсоон. Тээд дотуур байрны дүрэмд өөрчлөлт ороод, өрөөндөө тамхи татахыг хориглосон шинэ журам гарсан даа. Миний ширээний теннисний портнёр.
Энэ зурагнуудыг түүний надад зориулсан оройн зоогны үед авсан болно. Аяа яа, оройн зоог гэчиж. Надад баярласнаа илэрхийлж байгаа юм. Би ч бас эргүүлээд эссэ репортынхоо алдааг хянуулна шүү дээ, эд нар бичгийн англи хэлэндээ гаргууд.
Энэ залууг Кай гэдгийн одоо Вашингтон ДиСи-д Дэлхийн банканд ажиллаж байгаа. Нөгөө Гуо надад зориулж хоол хийж өгөх юм болсон чинь хүмүүсээр хоол хийлгээд намайг дайлсаншд. Гуо цаана нь зааварчлага өгөөд зогсож байна.
Энэ залууг Гуа гэнэ, бас мужийнхаа засгийн газар ажилладаг. Миний биллиардны портнёр. Эд нарын дунд сургуулийн түүхийн хичээл дээр бидний түүхийг гуйвуулж заадаг бололтой, тэр "Монголыг хятадын алдагдсан газар нутаг" гэдэг ч Mr.Эрээн тас цохиж "Монгол улс бол тусгаар тогтносон улс" гэдгийн. Монголчууд бид өөрсдөө ухаантай байх ёстой шүү дээ, яс юман дээрээ, тийм биз дээ.
Надын оройн зоог бэлэн боллоо, эд нар хоол сайхан хийнэ шүү, би ч хоолыг нь санаатай, санамсаргүй буудна шд, өөрсдөө ч намайг дууддагийн хааяа.
Sunday, March 6, 2011
Гарчиг санал болгооч
Ямар гарчиг өгвөл дээр вээ хө. Би Японд байхдаа цагдаа руу нь байнга явдаг байлаа. Энд бас түрүүвч олоод цагдаа руу очсон тухайгаа бичсэн байна.
Би хамт суралцагчдаасаа хамгийн түрүүнд доошоо бууж байр хөлсөлсөн тул аливаа юманд арай л туршлагатай болчихсон, манай найзууд надаас зөвлөлгөө авна, бүх юмандаа.
Тэгэхээр нь экигийн хажуугийн цагдаагийн хэлтэс рүү ороод учраа хэлсэн чинь цагдаа нар тоодоггүй ээ. Мэдээж хэдхэн иенээр авсан хуучин юмны төлөө тэд нар хөдлөхгүй л дээ. Тээд нөгөө 2тоо за яадгийн хаячих гэсэн чинь өөр хуучин ажилладаг хөргөгчөөр сольмоор байна гээд байхаар нь би нэг цагдааг нь "тэдний дэлгүүр яг энэ хажууд байдгиймаа, та хамт яваад өг л дөө, бид нар оюутнууд, би тэр хүнийг гэртээ байгааг нь яг мэдээд байнаа" гээд л гуйлаа. Манай 2 адилхан л Япон хэл сурсийм байж Корээло. Ашгүй нөгөө цагдаа зөвшөөрлөө. Тээд 4-лээ гарлаа, манай 2 шууд урд гараад алхчихлаа. Би шаварт унасан шарын эзэн юмуу хаашааен, нөгөө цагдаатай юу ярьнаа гээд хуйхаа маажиж байтал ашгүй цагдаа өөрөө надаас "чи хаанаас ирсийн?" гэж байна, "Монголоос" гэсэн чинь өвдөг нь нугаралтын байдалд ороод л, нүүрэнд нь инээмсэглэл тодроод л, Аса Хакухо болоод л явчлаа. Тээд л бид 2 бие биенээ сайн таньдаг хүмүүс шиг нээх гоя ярилцаад л явлаа. Би түүнийг худлаагаасаа "би өөрийг чинь анх хараад Монгол хүнтэй ямар адилхан юм бэ гэж бодсоон" гэж бүлтэрлээ. Уг нь хужаа шиг л харагдаад байгаан. Тэгтэл нөгөөх маань хөөрөөд л нүүр рүүгээ заагаад "нээрээ юу" гээд л баярлаад, бараг надыг тэвэрч авах нь ээ. Манай 2 хойшоо эргэж хараад гайхаад л яваад байлаа.
Хулхи өвгөний гэрийн гадаа ирээд, цагдаа "Каживара саан, би цагдаа байнаа, та гараад ирдээ" гэж хэлэв үү үгүй юу нөгөө өвгөн чинь айгаад год үсрээд гараад ирээд "миний бие өвдөөд байгаа" гэж худлаа новширдгийн. Тээд хуншгүй өвгөн 75-аар буугаад өгчихсөн "за би маргааш өөр сайн ажилладаг хөргөгч гэрт чинь аваачиж өгнөө" гэнээ. Бид ч ажил бүтсэн болохоор цагдаадаа баярласнаа илэрхийлээд баяртай гэтэл, нөгөө цагдаа маань харин бүр унаж тусаад "би 7 хоногт 3 удаа орой 8 цаг хүртэл ажилладаг, чи хүрээд ир, 2-лаа хамтдаа хоол идье" гэж авдгийн. Би юу гэх вэ дээ, хэргээ бүтээчээд шууд үгүй гэж чадахгүй "баярлалаа, зав гарвал би ирнээ" гэж хэлээд л саллаа.
Тэгтэл манай 2 надаас "чи тэр цагдааг царайлаг гээд хэлчихсэн үү?" гэж наадгийн. Би "яасан?" гэсэн чинь, "тэр цагдаа нүүр рүүгээ заагаад л баярлаад байсан шд" гэнээ. Би "гуцниз, би ямар ч царайлаг залуу байсан өөрт нь царайлаг гэж хэлдэггүй. Та муу 2-оос болж би ярих юмаа олж ядаад л Монгол хүнтэй төстэй гэлээ. Тэгээд намайг хоолонд урьсан" гэсэн чинь л нөгөө 2 савж унаад, явдаг л газар вайнашд гэнээ. Тээд 3-лаа автуусандаа суугаад салгалсаар гэртээ ирсэн чинь нөгөө өвчтэй гээд байсан өвөө маань аль хэдийнэ гэрт нь хөргөгч авчраад хаячихсан байлаа. Энэ маягаар Загалмайлсан эхийн дүрд тоглодгиймдаа, мэдээж тэр орой эхнэрийнх нь гарын Лаос хоол иднэ шүү дээ мань чинь.
Нээх өөрийгөө магтаад ч байгаам шиг сонин санагдчихлаа, би 80 настай болсон хойноо унших гээд мартахгүйн тулд өөртөө л бичээд байгаан шдээ, хонгоруудаа.
80-тайдаа үүнийгээ уншаад "тэр царайлаг цагдаатай хоол иддэг л газар байнашд, тэнэгээ" гэж өөртөө үглэх байх даа тээ, хэхэ.
Saturday, March 5, 2011
Япон хэлээрээ хоол олж иддэг байлаа шд
Бидний хэдэн монгол оюутнууд 3 сар эрчимжүүлсэн Япон хэлний сургалтанд сууж байгаад Япон явсан юм. Энэ хугацаанд бүгдээрээ ижилдэн дасна шд. Одоо ч бид холбоотой, сайхан найзууд. Ангидаа би хамгийн хөгшин нь шахуу, 30 гарчихсан. Би ангийнхаа хүүхдүүдээс хамгийн муу сурч байна гэж өөрийгөө их голноо.
Тээд Японд очоод дахин 2,5 сар Япон хэл сурлаа, Жайка төвд. Тэнд Азийн хэдэн ядуу орны нөхдүүдтэй хамтдаа хичээлээ хийгээд, сайн муугаа мэдэлцээд нэг байранд амьдраад байхаар чинь бас л найзууд болноо доо. Гэтэл тэнд очтол маний Япон хэл бол мундаг байгаа юм чинь. Та нар мэднэ дээ, үг нь их амархан гийгүүлэгч эгшиг, гийгүүлэгч эгшиг гэсэн дараалалтай, бас нээх дуудлага гэж санаа зоволтгүй, Япон хэлний өгүүлбэрийн бүтэц Монгол хэлнийхтэй ойролцоо болохоор сурахад амархан. Тээд л би чинь ангидаа онц сурлагатан болоод хувирчихлаа. Манайхан хичээлээ тарахаар даалгавраа хийнэ гэж олон цагийг ширээний ард өнгөрөөнөө, өдөржин хичээлдээ суугаад дараа нь.
Бид оройн хоолоо гаднаас авч иддгийн. Тээд 8 цаг болж дэлгүүр хүнсээ хямдруулахаар манайхан дэлгүүр явдаг байхгүй юу. Байрныхаа хажуугаар явахаар би тоглоом энэ тэрнээс буцахгүйм болохоороо лоббид Жайка-н богино сургалтанд ирсэн хүмүүстэй пиво уугаад л биллиард тоглож байна, харин 2 давхарт нь манай Мезба гэдэг бангладеш ширээнийхээ ард хичээлээ хийгээд л сууж байдаг гэнээ. Биллиарын ширээ нь яг Мезбагийн өрөөний харалдаа дор нь байдгийн. Ер нь оройны дүр зураг нэг иймэрхүү. Хамгийн инээдтэй нь би онц сураад байдаг, нөгөө Мезба хичээлдээ муугийн муу нь, хэхэ.
Кюүшүю Жайка төвийн 2-3 давхар нь эрэгтэйчүүдийнх, 4-5 давхар нь эмэгтэйчүүдийнх. 14 хоног тутам газар хөдлөх, гал гарахад биднүүсийг хир бэлэн байгааг шалгах зорилгоор хуурамч дадлага хийдгийн. Тээд биднийг зөв гарцаа олж амьд гарч чадах нь уу гээд л шалгана. Бид ч гүйлдээд гарна л даа, ядаргаатай тэр нь.
Нэг удаа хичээл дээр та нар тав тухтай амьдрахад чинь туслах санаа оноо байна уу? гээд л асуугаад байхаар нь би "би 2 давхарт амьдармаар байнаа" гэсэн чинь ангийнхан "чи эрэгтэйчүүдийн давхарт амьдармаар байгаа юм уу" гээд шоолно мэдээж. Тэхээр нь би "яахуу дээ эрэгтэй хүмүүс эмэгтэй хүнээс хурдан гүйдэг мөртлөө тэд нар 2 давхарт амьдраад байна шд, газар хөдлөвөл би 5 давхараас бууж ирэх гэсээр байтал үхэх юм байна даа" гэж мэгээл хичээл үймүүлнэ шд, хэхэ, заримдаа хичээлийн цаг өнгөрч өгдөггүй юм.
Тээд маш хатуу чанга дүрэмтэй. Эмэгтэй хүн эрэгтэй давхарт гарч болохгүй, бас эрэгтэйчүүд ч эмэгтэйчүүдийн өрөөнд орж үл болно. Биднийг байрлаж байх үед нэг хаанахын ч билээ нэг хүүхэн нэг эрийн өрөөнд нь хоноод, тэр нь баригдаад, сургалтыг нь дуусгалгүй дагавар захиатай нутаг руу нь буцааж байсан юм. Харин ТиАйСи гэх мэт том хотуудийн Жайка төвүүд хяналтгүй монголчууд байнга л архиддаг гэдгийн. Би Осака Жайка төвд найзындаа хулгайгаар хонож л байлаа. Бас Цукуба Жайка төв замбараагүй л юм байна лээ, би 10 хоноход юм юм л үзсийн шд.
За тээд бидний япон хэлний хичээл дуусаад сургуулийнхаа дотуур байр луу бүгд шилжээд, тэнд ч харин эрх чөлөөтэй оюутны амьдрал маань буцалсан даа. Тэнд нөгөө хэдийнхээ орчуулагч хийнэ, манай жижиг хотын албан хаагчид Англиар ярихгүй юм чинь. Гэр бүл нь ирэхээр би өөрийнхөө хөлсөлсөн байрандаа бүгдийг нь уруу татаж оруулаад, хүүхдүүдийг нь цэцэрлэг сургуульд нь оруулж өгнө, эхнэрүүдийг нь ажилд оруулж өгнө. Нэг ёсны амьдралыг нь шийдэж өгдөг Загалмайлсан эхийн дүрд хувирчихсаан.
Тээд л тэд надад баярласнаа илэрхийлж байна гээд гэртээ хоол унд бэлдээд л дуудна. Манай Азиуд чинь сайн хоолтой ард түмнүүд шүү дээ. Би айл айлын хойморт нь залагдаастай, нөхрүүдтэй нь зэрэгцээд суучихсан, пиво уугаад л худлаа яриад л, нөгөө хэд маань хөхөрч унаад л. Эхнэрүүд (манай вьетнам, лаос, мянмар, бангладеш, камбужийн) нь харин хөөрхийлөлтэй, гал зуухнаасаа цухуйхгүй, бараг л мөлхөж орж ирж хоол цайгаа зөөнө, буцаж гарахдаа хүртэл бидэн рүү бөгсөө харуулахгүй, би "эхнэрээ хамт суулгаач" гэхээр "яах юм бээ, болохгүй" гэнэ шүү дээ. Нээх өрөвдмөөр эхнэрүүд нь бараг л зарц. Ази эмэгтэйчүүд дотроос Монгол эмэгтэйчүүд үнэхээр азтай, бас хийморьлог. Хөгжилтэй гээд байгаа Япон Со ч гэсэн дээ, эмэгтэйчүүд хүний эхнэр болсон бол ажил хийх эрхгүй, харин сайн гэрийн эзэгтэй болдог. Харин сүүлийн үеийн тэр хатуу ёс заншил нь арай гайгүй болоод Япон Со эмэгтэйчүүд хөдөлмөрлөх нь нэмэгдэж байгаа гэсэн судалгаа байх юм билээ.
Гэхдээ одоо би япон хэлээ мартсан байна лээ.
Тээд Японд очоод дахин 2,5 сар Япон хэл сурлаа, Жайка төвд. Тэнд Азийн хэдэн ядуу орны нөхдүүдтэй хамтдаа хичээлээ хийгээд, сайн муугаа мэдэлцээд нэг байранд амьдраад байхаар чинь бас л найзууд болноо доо. Гэтэл тэнд очтол маний Япон хэл бол мундаг байгаа юм чинь. Та нар мэднэ дээ, үг нь их амархан гийгүүлэгч эгшиг, гийгүүлэгч эгшиг гэсэн дараалалтай, бас нээх дуудлага гэж санаа зоволтгүй, Япон хэлний өгүүлбэрийн бүтэц Монгол хэлнийхтэй ойролцоо болохоор сурахад амархан. Тээд л би чинь ангидаа онц сурлагатан болоод хувирчихлаа. Манайхан хичээлээ тарахаар даалгавраа хийнэ гэж олон цагийг ширээний ард өнгөрөөнөө, өдөржин хичээлдээ суугаад дараа нь.
Бид оройн хоолоо гаднаас авч иддгийн. Тээд 8 цаг болж дэлгүүр хүнсээ хямдруулахаар манайхан дэлгүүр явдаг байхгүй юу. Байрныхаа хажуугаар явахаар би тоглоом энэ тэрнээс буцахгүйм болохоороо лоббид Жайка-н богино сургалтанд ирсэн хүмүүстэй пиво уугаад л биллиард тоглож байна, харин 2 давхарт нь манай Мезба гэдэг бангладеш ширээнийхээ ард хичээлээ хийгээд л сууж байдаг гэнээ. Биллиарын ширээ нь яг Мезбагийн өрөөний харалдаа дор нь байдгийн. Ер нь оройны дүр зураг нэг иймэрхүү. Хамгийн инээдтэй нь би онц сураад байдаг, нөгөө Мезба хичээлдээ муугийн муу нь, хэхэ.
Кюүшүю Жайка төвийн 2-3 давхар нь эрэгтэйчүүдийнх, 4-5 давхар нь эмэгтэйчүүдийнх. 14 хоног тутам газар хөдлөх, гал гарахад биднүүсийг хир бэлэн байгааг шалгах зорилгоор хуурамч дадлага хийдгийн. Тээд биднийг зөв гарцаа олж амьд гарч чадах нь уу гээд л шалгана. Бид ч гүйлдээд гарна л даа, ядаргаатай тэр нь.
Нэг удаа хичээл дээр та нар тав тухтай амьдрахад чинь туслах санаа оноо байна уу? гээд л асуугаад байхаар нь би "би 2 давхарт амьдармаар байнаа" гэсэн чинь ангийнхан "чи эрэгтэйчүүдийн давхарт амьдармаар байгаа юм уу" гээд шоолно мэдээж. Тэхээр нь би "яахуу дээ эрэгтэй хүмүүс эмэгтэй хүнээс хурдан гүйдэг мөртлөө тэд нар 2 давхарт амьдраад байна шд, газар хөдлөвөл би 5 давхараас бууж ирэх гэсээр байтал үхэх юм байна даа" гэж мэгээл хичээл үймүүлнэ шд, хэхэ, заримдаа хичээлийн цаг өнгөрч өгдөггүй юм.
Тээд маш хатуу чанга дүрэмтэй. Эмэгтэй хүн эрэгтэй давхарт гарч болохгүй, бас эрэгтэйчүүд ч эмэгтэйчүүдийн өрөөнд орж үл болно. Биднийг байрлаж байх үед нэг хаанахын ч билээ нэг хүүхэн нэг эрийн өрөөнд нь хоноод, тэр нь баригдаад, сургалтыг нь дуусгалгүй дагавар захиатай нутаг руу нь буцааж байсан юм. Харин ТиАйСи гэх мэт том хотуудийн Жайка төвүүд хяналтгүй монголчууд байнга л архиддаг гэдгийн. Би Осака Жайка төвд найзындаа хулгайгаар хонож л байлаа. Бас Цукуба Жайка төв замбараагүй л юм байна лээ, би 10 хоноход юм юм л үзсийн шд.
За тээд бидний япон хэлний хичээл дуусаад сургуулийнхаа дотуур байр луу бүгд шилжээд, тэнд ч харин эрх чөлөөтэй оюутны амьдрал маань буцалсан даа. Тэнд нөгөө хэдийнхээ орчуулагч хийнэ, манай жижиг хотын албан хаагчид Англиар ярихгүй юм чинь. Гэр бүл нь ирэхээр би өөрийнхөө хөлсөлсөн байрандаа бүгдийг нь уруу татаж оруулаад, хүүхдүүдийг нь цэцэрлэг сургуульд нь оруулж өгнө, эхнэрүүдийг нь ажилд оруулж өгнө. Нэг ёсны амьдралыг нь шийдэж өгдөг Загалмайлсан эхийн дүрд хувирчихсаан.
Тээд л тэд надад баярласнаа илэрхийлж байна гээд гэртээ хоол унд бэлдээд л дуудна. Манай Азиуд чинь сайн хоолтой ард түмнүүд шүү дээ. Би айл айлын хойморт нь залагдаастай, нөхрүүдтэй нь зэрэгцээд суучихсан, пиво уугаад л худлаа яриад л, нөгөө хэд маань хөхөрч унаад л. Эхнэрүүд (манай вьетнам, лаос, мянмар, бангладеш, камбужийн) нь харин хөөрхийлөлтэй, гал зуухнаасаа цухуйхгүй, бараг л мөлхөж орж ирж хоол цайгаа зөөнө, буцаж гарахдаа хүртэл бидэн рүү бөгсөө харуулахгүй, би "эхнэрээ хамт суулгаач" гэхээр "яах юм бээ, болохгүй" гэнэ шүү дээ. Нээх өрөвдмөөр эхнэрүүд нь бараг л зарц. Ази эмэгтэйчүүд дотроос Монгол эмэгтэйчүүд үнэхээр азтай, бас хийморьлог. Хөгжилтэй гээд байгаа Япон Со ч гэсэн дээ, эмэгтэйчүүд хүний эхнэр болсон бол ажил хийх эрхгүй, харин сайн гэрийн эзэгтэй болдог. Харин сүүлийн үеийн тэр хатуу ёс заншил нь арай гайгүй болоод Япон Со эмэгтэйчүүд хөдөлмөрлөх нь нэмэгдэж байгаа гэсэн судалгаа байх юм билээ.
Гэхдээ одоо би япон хэлээ мартсан байна лээ.
Friday, March 4, 2011
Наа Гилийн хатан чинь шавар шд
Саяхан би Японд байх үеийн хэдэн зургаа оллоо. Тэгэхээр Японд байсан үеийнхээ тухай хэдэн зургаа үзүүлнээ.
Манай сургуулийн кампус ийм өндөр уулын орой дээр байдаг юм. Би дотуур байранд 3 сар амьдраад, гэр бүлээ ирэхээр доошоогоо бууж байр хөлсөлж амьдарсан даа. Бидний өрөө дотроо хөргөгчтэй, 7 хоногт нэг удаа доошоо бууж хүнсээ цуглуулдаг юм. Энэ дээр чинь согтууруулах ундаа, тамхи зардаг юм байхгүй ээ, бүр дэлгүүр ч байхгүй.
Энэ залуу болбоос Камбужи гэхэд дэндүү царайлаг залуу байгаан, Путика гэдгийн. Жолоо барьж байгаа охиныг Эри гэдгийн, Япон охин.
Путика бид нар нэг төслөөр сурч байсан тул ЖАЙКА төвд 3 сар Япон хэл сурч байгаан болж хамт байлаа, сургуульдаа ирээд нэг мэргэжлээр сурах тул ихэнх хичээлээ хамт сонгочихсон юм чинь маниус бол майр найзууд.
Манай Путикаг охидууд эргүүлээд нэг салахгүй. Тэр тусмаа энэ Эри юу, заналтай эргүүлнэ дээ. Энэ Япон охидууд гаднаа нээх ичингүйрээд л байдаг мөртлөө их айхтараа. Амралтын өдөр болохоор л Эри ямар нэг юм зохион байгуулж, Путикатай уулзах боломжийг бий болгоноо. Эхлээд бид бөөнөөрөө хөөрөөд л хамтдаа ийшээ тийшээ яваад байдаг байлаа. Сүүлдээ Эригийн урих хүний тоо буурсаар цагаандаа гарч ганцхан Путикаг урьнаа. Нөгөөх маань ганцаараа явахаас айгаад, хаха, эвгүйцээд гэх юмуу даа, намайг хань татнаа. Би тээд л шавар болоод л явна шд. Намайг явахгүй гэхээр чинь Путика хахуульдана, надыг. Тэр нь юуийн гэхээр оройн хоол, пивоор дайлнаа. Би яахуудээ ийм л хямдхан хүн шүү дээ, хоол пивонд яваад л өгнө. Энэ уулын оройгоос пиво олдохгүй юм чинь. Путика Камбужийн Хааны их ойрын хамаатан. Өрөөнд нь байгаа гэр бүлийнх нь зураг эд нар нь пээ аймаар баян айл. Гэхдээ түүний өрөөнд надаас өөр эмэгтэй хүн ордгүймоо. Хоол сайхан хийнээ, гэрээс нь баахан гоё идэх юм ирдгийн. Би ч олон орой түүний гарын хоолыг идсэн дээ.
Энэ Путика эмэгтэй хүн улаан цагаан уриад байхаар жэнтлэмээн болохоороо нэг татгалзана, тээд удаад нь надтай явдгийн. Би машиных нь ард худлаа унтсан дүр эсгээд л яриаг нь сонсоод л явна. Энд тэнд орохоороо нөгөө 2-оо хамт байг гээд би холхон байхаар Путика надаас салахгүй, тэгэхээр чинь Эри Путикаг надад сайн гээд бодчихноо, хэхэ. Намайг муу шавар л гэж бодно, Путика намайг хамт яваад өг гэж гуйдаг гэдгийг мэдэхгүй шд.
Бид чинь хамгийн урд талын Кюүшюү арал дээр сурдаг байлаа. Путикаг Токиогоос хортэл охидууд уриад салахгүй, Путика ч 14 хоногтоо Токио нисээд л байна шд. Би бол Токио руу хувийн ажлаар явбал титаникаараа Осака ороод, цаашаа автуусаар л явна даа. Автуус нь дотроо жорлонтой.
Энэ чинь миний титаник шүү дээ, би хүзүүндээ энэ шүгэлээ зүүгээд л Осака руу мөн ч олон удаа үүгээр зорчсон доо. Энэ хамгийн хямдхан зэрэглэл нь, ойлгомжтой байгаа биз дээ, бүгдээрээ зэрэгцээд л унтана шд.
За за нээх хоорондоо авцалдаагүй хэдэн өгүүлбэр болсон байхдаа. Ингээд тэмдэглээд байхгүй бол найзуудынхаа нэрийг мартчихна шд,
Tuesday, January 11, 2011
Onsen
гэж Японоор халуун рашаан гэж байгаа юм. Онсен нь Япончуудын амьдралын салшгүй хэсэг юм. Онсэн нь стресс тайлна, ядаргаа арилгана, арьс эрүүлжүүлнэ гээд олон сайн талтай болно гээд лаг албан ёсны оршил хэлж байснаа балайрах гэж байна.
Кюүшюүгийн Б хэмээх халуун рашаантай хотод би нь 2 жил сурлаа. Одоогоос яг 5 жилийн өмнө манай хэдэн найзууд хойд арлаас ирж манайд зочилвоо, Нэг эрэгтэй, 3 эмэгтэй. Би уламжлал ёсоор ирсэн гийчдэд хөл алдана биз дээ, манийг тоогоод тэр холоос зориод ирж байгаа нөхдөд чинь бяцхан хотынхоо үзүүлэх ёстой юмнуудаа үзүүлээд, алдарт онсендоо оруулна шдээ. Бид яг далайн эрэг дээрх зочид буудлын орой дээр байрлах онсенийг сонгоод орлоо. Үүнэн гоёо уг нь. За тээд ганц эрэгтэй маань эрэгтэйчүүдийнх рүү, бид 4 эмэгтэйчүүдийнх рүү ороод явчлаа. Үдээс өмнө байсан болохоор биднээс өөр хүнгүй байлаа. Бидний 4 бүгд нүдний шилтэй байвал яахав, ганц залуугаа нэмбэл 5лаа шилтэй, ууранд нүдний шил хөлрөөд юм харагддаггүй тул бүгд нүдний шилгүй орлоо. Бид ч орж суучихаад хөхрөлдөөд байлаа, угаасаа би хүнтэй уулзана гэдэг чинь хөхрөлдөнө л гэсэн үг юм шиг байгаан. Нэг харсан чинь далай дээр 2 завь гараад ирдэг юмаа, эхлээд бид анзаарахгүй байснаа, харангуутаа сахилгагүйтмээр санагдаад, бүгдээрээ онсеноосоо гараад шалдан чигээрээ хашлага руу гүйж очоод, тэд нар руу даллаад арзаганалаа. Бид хоорондоо “бид эндээс хувцсаа өмсөөд, нүүрээ будаад гарахаар чинь биднийг энэ загасчид танихгүй юм чинь” гэж мэгээд бүгдээрээ бүжиглээд баахан орилолдлоо. Нөгөө завьнууд чинь улам ойртоод л байлаа, бяд ч бүжиглэж байна гээд л шалдан гүйлдээд л байлаа, Гэнэт 1 маань “хүүе, эд нар чинь майр том олон дурантай байна” гэж чарладагийн. Бид ч орилолдоод нөгөө халуун усан дотроо ороод, нүүрээ дараад суулаа. Одоо яана ийнээ л болцгоолоо.Бүгд хараа муутайн харгайгаар завьтай гаж донтнуудыг өөрсөддөө их ойртуулж хамаг юмаа гаргачихаад, баахан зургаа даруулж, бичлэг хийлгэсэн байгаам даа. Мэдээж тэдний дуран авай бол майр л татдаг эд байгаа шд. Бидний бүжиглэж байгаа шалдан зураг нэт-д хэсэг л од болсон байх даа, шээт.
за за шээт биш хаха гэхээс
Thursday, January 6, 2011
Онигоо
ярьж өгөх үү. Алийн болгон аймшгийн болсон явдал ярьж өгдгийн. Онигоо гэхээр ойлгож байгааздээ, маний тухай ширхэг ч энд дурдагдахгүй болно. Үлгэр маягаар хүүрнэнээ.
Оюутнууд нь архи уугаад хичээлээ хйихгүй байгаад аргаа барсан багш нь мэргэн арга олж, лекцээ эхлэхээс өмнө ширээн дээрээ 2 стаканд нэгд нь архи, нөгөөд нь ус хийгээд тус бүрд нь өт хийжээ. Мэдээж архинд унасан өт дороо мажийгаад архины мандал дээр хөвөөд гараад ирж, харин нөгөө усанд шидэгдсэн өт малийтал сэлж явж гэнээ. Багш бахдалтай гэгч нь оюутнуудаасаа "энэ юу гэсэн үг вэ" гэж асуутал толгой сайтай хамгийн урд суудаг ангийн дарга гараа өргөөд "архи уувал гэдэсний цагаан хорхой үхнэ" гэж хариулжээ.
Нэгэн судлаач оюутан аалз тэжээгээд, түүн дээрээ судалгаа хийж, эрдмийн зэрэг хамгаалах гэж байгаан. Оюутан аалзаа өөртөө дасгаад бас сургажээ. Шүгэлдэхэд л нөгөө аалз нь хаа байгаа газраасаа хүрээд л ирдэг болж. Судалгаа ч эхэллээ. Оюутан маань шүгэлдэхэд гүйгээд ирэх аалзныхаа хөлийг нэг нэгээр нь тасалж хаяад л байна. Сүүлдээ шүгэлдэхэд аалз нь өмнөх чигээ хурдан биш ч үлдсэн 2хон хөл нь бүдүүн гэдсээ чирээд ирж байна гэнэ шүү. Тэгээд яахав дээ, судалгаа бол судалгаа, шинжлэх ухаанд хувь нэмэр оруулахын тулд заавал гарз гарна л даа, тэр аалз. Оюутан аалзныхаа эцсийн хөлийг нь тасалж хаячихаад шүгэлдсэн чинь аалз нь ирдэггүй ээ. Судалгааны ажил дууслаа, оюутан ч диссертацдаа "хөлгүй аалз дүлийрдэг" гэдэг шинжлэх ухаанч дүгнэлт өгөөд тал талаас нь батлаад, эрдмийн зэргээ хамгаалаад амар сайхандаа жаргажээ.
Оюутнууд нь архи уугаад хичээлээ хйихгүй байгаад аргаа барсан багш нь мэргэн арга олж, лекцээ эхлэхээс өмнө ширээн дээрээ 2 стаканд нэгд нь архи, нөгөөд нь ус хийгээд тус бүрд нь өт хийжээ. Мэдээж архинд унасан өт дороо мажийгаад архины мандал дээр хөвөөд гараад ирж, харин нөгөө усанд шидэгдсэн өт малийтал сэлж явж гэнээ. Багш бахдалтай гэгч нь оюутнуудаасаа "энэ юу гэсэн үг вэ" гэж асуутал толгой сайтай хамгийн урд суудаг ангийн дарга гараа өргөөд "архи уувал гэдэсний цагаан хорхой үхнэ" гэж хариулжээ.
Нэгэн судлаач оюутан аалз тэжээгээд, түүн дээрээ судалгаа хийж, эрдмийн зэрэг хамгаалах гэж байгаан. Оюутан аалзаа өөртөө дасгаад бас сургажээ. Шүгэлдэхэд л нөгөө аалз нь хаа байгаа газраасаа хүрээд л ирдэг болж. Судалгаа ч эхэллээ. Оюутан маань шүгэлдэхэд гүйгээд ирэх аалзныхаа хөлийг нэг нэгээр нь тасалж хаяад л байна. Сүүлдээ шүгэлдэхэд аалз нь өмнөх чигээ хурдан биш ч үлдсэн 2хон хөл нь бүдүүн гэдсээ чирээд ирж байна гэнэ шүү. Тэгээд яахав дээ, судалгаа бол судалгаа, шинжлэх ухаанд хувь нэмэр оруулахын тулд заавал гарз гарна л даа, тэр аалз. Оюутан аалзныхаа эцсийн хөлийг нь тасалж хаячихаад шүгэлдсэн чинь аалз нь ирдэггүй ээ. Судалгааны ажил дууслаа, оюутан ч диссертацдаа "хөлгүй аалз дүлийрдэг" гэдэг шинжлэх ухаанч дүгнэлт өгөөд тал талаас нь батлаад, эрдмийн зэргээ хамгаалаад амар сайхандаа жаргажээ.
Thursday, December 9, 2010
Эргэн тойрны минь хүмүүс
Энд суудаг өрөөнийхнөөсөө эхэлнээ.
Намайг Монгол яваад ирсэн чинь өрөөний маань бангладеш Ноем сургуулиа төгсөөд ажилд орчихож. Тэр Австралийн иргэн бангладеш хүүхэнтэй гэр бүл болоод хүүхэд нь гараад, одоо өөрөө австралийн иргэн болох гэж байна.
Орос Анна маань интернэтээр танилцсан Канбэрра дахь ANU-н эрдэм шинжилгээний ажилтан орос залуутай гэрлээд, сургуулиа төгсөөд Канбэррад амьдрах гээд нүүгээд явчихаж.
Солонгос Юна маань багшийнхаа өрөөтэй ойрхон өрөө рүү нүүсэн байна.
Майк гэдэг цагаан залуу маань гэрээсээ хичээлээ хийдэг болж, өрөөгөөр маань үзэгдэхээ ч больж.
Харин эдгээр төгсөгчдийн оронд 2 хятад оюутан шинээр иржээ. Хамгийн сонирхолтой нь тэр хоёр хос бөгөөд 2лаа тэтгэлэгтэй. Ийм азтай хүмүүс гэж байдагаа. Эрэгтэй нь Хятадын засгийн газрын тэтгэлэг, эмэгтэй нь Австралийн засгийн газрын тэтгэлэгтэй. Тэгээд 2лаа мөнгөтэй юм чинь ажил хийх шаардлага байхгүй. Гэртээ хамт, сургууль дээр бүр нэг өрөөнд хамт гээд өдөр шөнийн 24 цагт хамтдаа байхаар ямар байдаг болоо. Бүр гоё ч юм болов уу.
За хажуугийн өрөөнд нэг цагаан охин байдаг юм. Надаас 5 см орчим л өндөр байх. Тэр хааяа загвар өмсөж мөнгө олдог юм. Нэг орой хэдэн хувцас өмсөөд 1500 доллар шууд л олдог гэж байна лээ. Энэ загвар зохион бүтээгчид эмээгийн хувцасны загвар зохиохгүй юм, би ч бас загвар өмсөж мөнгө олох юмсаан.
ӨӨдөөс харсан өрөөнд проф.Жон ажлаа хийнээ. Тэр сингл байхаа. Өглөө ирэхэд байж л байна. Манай сургуулийн машины зогсоол оройн 8 цагаас үнэгүй болдог тул хааяадаа өдөр нь сургуулиар ирээгүй үедээ би орой ирдэг юм. Тэгэхэд нөгөө Жон байж л байна. Гэрээр дүүрэн хүүхдүүд шаагилдаад манийг нь хичээл хийлгэхгүй шдээ, зугтаад би хагас бүтэн сайнд хааяа ирнээ, Жон байж л байна. Ийм хүмүүс л шинжлэх ухааныг хөгжүүлдэг байхаа.
Монголд уулзсан найзууд бүгд л надад өөрийн бичиж хэвлүүлсэн номоо бэлэглэж байлаа. Зарим нь мэргэжлээсээ тэс өөр зүйлээр ном бичсэн байв. Японд 6 жил программ бичсэн найз маань Судоку гэдэг тоглоомын ном хэвлүүлсэн байна.
Манай нэг лам найз өөрийн 20 жилийн амьдралаа зориулсан зурхайн 3 боть номоо, хобби нь болох гэрэл зургийн номтойгоо дурсгасан. Тэрээр одоо удахгүй буцахын хооронд гээд л ярих юм, энэ дэлхийгээс буцах бэлтгэлээ хийгээд байгаа ч юм шиг. Уг нь маньтай чацуу л юм байгаан. Би өөрийгөө майр залуу л гэж боддийнш. Миний амьдрал өдөр бүр шинээр эхлэх гээд байгаа юм шиг л би чинь өглөө бүр л хөөрөөд догдлоод байдаг шд.
Төрийн албанд зүтгэдэг найзууд маань бүгд л дарга болоод, бизнес эрхэлдэгүүд маань баяжаад, монголд үйлчилгээ энэ тэр их гайгүй болчихож, бас хүмүүсийн харьцаа харилцаа их сайхан байна.
Би сая монголоос маш их эерэг сэтгэгдэлтэй ирлээ. Хурдан л харимаар санагдсан шүү.
Эцэст нь, миний үеийнхэн бүгд л хар шил зүүгээд жип гэдэг машин дотор ороод суучихсан байна лээ.
Намайг Монгол яваад ирсэн чинь өрөөний маань бангладеш Ноем сургуулиа төгсөөд ажилд орчихож. Тэр Австралийн иргэн бангладеш хүүхэнтэй гэр бүл болоод хүүхэд нь гараад, одоо өөрөө австралийн иргэн болох гэж байна.
Орос Анна маань интернэтээр танилцсан Канбэрра дахь ANU-н эрдэм шинжилгээний ажилтан орос залуутай гэрлээд, сургуулиа төгсөөд Канбэррад амьдрах гээд нүүгээд явчихаж.
Солонгос Юна маань багшийнхаа өрөөтэй ойрхон өрөө рүү нүүсэн байна.
Майк гэдэг цагаан залуу маань гэрээсээ хичээлээ хийдэг болж, өрөөгөөр маань үзэгдэхээ ч больж.
Харин эдгээр төгсөгчдийн оронд 2 хятад оюутан шинээр иржээ. Хамгийн сонирхолтой нь тэр хоёр хос бөгөөд 2лаа тэтгэлэгтэй. Ийм азтай хүмүүс гэж байдагаа. Эрэгтэй нь Хятадын засгийн газрын тэтгэлэг, эмэгтэй нь Австралийн засгийн газрын тэтгэлэгтэй. Тэгээд 2лаа мөнгөтэй юм чинь ажил хийх шаардлага байхгүй. Гэртээ хамт, сургууль дээр бүр нэг өрөөнд хамт гээд өдөр шөнийн 24 цагт хамтдаа байхаар ямар байдаг болоо. Бүр гоё ч юм болов уу.
За хажуугийн өрөөнд нэг цагаан охин байдаг юм. Надаас 5 см орчим л өндөр байх. Тэр хааяа загвар өмсөж мөнгө олдог юм. Нэг орой хэдэн хувцас өмсөөд 1500 доллар шууд л олдог гэж байна лээ. Энэ загвар зохион бүтээгчид эмээгийн хувцасны загвар зохиохгүй юм, би ч бас загвар өмсөж мөнгө олох юмсаан.
ӨӨдөөс харсан өрөөнд проф.Жон ажлаа хийнээ. Тэр сингл байхаа. Өглөө ирэхэд байж л байна. Манай сургуулийн машины зогсоол оройн 8 цагаас үнэгүй болдог тул хааяадаа өдөр нь сургуулиар ирээгүй үедээ би орой ирдэг юм. Тэгэхэд нөгөө Жон байж л байна. Гэрээр дүүрэн хүүхдүүд шаагилдаад манийг нь хичээл хийлгэхгүй шдээ, зугтаад би хагас бүтэн сайнд хааяа ирнээ, Жон байж л байна. Ийм хүмүүс л шинжлэх ухааныг хөгжүүлдэг байхаа.
Монголд уулзсан найзууд бүгд л надад өөрийн бичиж хэвлүүлсэн номоо бэлэглэж байлаа. Зарим нь мэргэжлээсээ тэс өөр зүйлээр ном бичсэн байв. Японд 6 жил программ бичсэн найз маань Судоку гэдэг тоглоомын ном хэвлүүлсэн байна.
Манай нэг лам найз өөрийн 20 жилийн амьдралаа зориулсан зурхайн 3 боть номоо, хобби нь болох гэрэл зургийн номтойгоо дурсгасан. Тэрээр одоо удахгүй буцахын хооронд гээд л ярих юм, энэ дэлхийгээс буцах бэлтгэлээ хийгээд байгаа ч юм шиг. Уг нь маньтай чацуу л юм байгаан. Би өөрийгөө майр залуу л гэж боддийнш. Миний амьдрал өдөр бүр шинээр эхлэх гээд байгаа юм шиг л би чинь өглөө бүр л хөөрөөд догдлоод байдаг шд.
Төрийн албанд зүтгэдэг найзууд маань бүгд л дарга болоод, бизнес эрхэлдэгүүд маань баяжаад, монголд үйлчилгээ энэ тэр их гайгүй болчихож, бас хүмүүсийн харьцаа харилцаа их сайхан байна.
Би сая монголоос маш их эерэг сэтгэгдэлтэй ирлээ. Хурдан л харимаар санагдсан шүү.
Эцэст нь, миний үеийнхэн бүгд л хар шил зүүгээд жип гэдэг машин дотор ороод суучихсан байна лээ.
Friday, December 3, 2010
"Nagoya Times - B and E" weekly e-newsletter
миний оюутан насны минь АЛТАН ҮЕ Японд өнгөрсөн юм.
Бидний 19 оюутан групп эмайлээрээ Э сангийн эрхлэн гаргасан сонинг хүлээн авч уншиж байлаа. Уучлаарай Япон үгнүүдийг хүчээр ойлгоод явчихаарай гэхээс, хэхэ. Э сан эмэгтэй, Б сан эрэгтэй бөгөөд Жайка-н байранд чинь эсрэг хүйстэй хүмүүс бие биенийхээ өрөөнд зочлохыг хориглодог байлаа. Энэ сонинг тухайн үед уншиж байсан найзуудаас маань миний мэдэхийн 3 хүн миний балайрч сараачсан юмсыг минь уншдаг гэдгийг сая монгол явахдаа олж мэдэж сэтгэл санаагаар унасаншд, хаха. Архивийн чухал үнэт зүйлийг алга болохоос нь өмнө яахуу-аасаа чирээд ирлээ.
Minasan konbanwa,
E sangiin gargaj bui enehuu "weekly e-newsletter"-iig Ta suvgaa solilgui zaaval unchaarai.
Tsuun uguulbereer.
SUMO
B san wa ashta sumo o miyo to omotimase. Zarim eh survaljiin medeelsneer ticket wa 3000-40000 yen desu gene. Asashiyoro saan, ganbatte kudasai.
THANKS GIVING FRIDAY
Ene udriig bid yahan martah bilee. B san to E san wa biiru o kaimashta de centa no robbi de nomimashta. Even any person avalaible to join with them and have had the opportunity to drink beer free of charge, under the generous support of B an E, unfortunatelly Muslims and South-east asian people don't drink ... Sain l biz dee, khoroohgui.
ACCIDENTS
Tokyo bolon Okinawagiin nukhduuded zarim neg osol, gemtel, baigaliin ayultai uzegdel bolson shig yavdal Nagoyachuudiich ch mun toirsongui.
B san duguigaar khurd khetruulj yavaad khuchtei unaj khulunduu gun sharkh avsan bol E san mun duguinaas unaj uvdug ni blue bolson baina. Ankhaaral, bolgoomj yanaas ch chukhal bolohiig edreer yavdal kharuullaa.
VOLUNTEERING
Nagoyachuud hagas sainii ugluu ertlen bosch "khog theverleh" volunteering ajillagaand oroltsloo. JICA centerees 500 m-iin orchhogiig tseverlesen ene uil ajillagaag 1 Uzbek tovarish "Japanii subotnik" gej nerlelee.
KARAOKE
E san karaoked olon ornii nukhudtei duu duulj, "Shinki uta" gedeg japan duu surlaa. Neg sonin yum bolson ni mongoliin "15-nii sar" duug chugoku jin chineseer duulj E sang gaihahad kurgesen baina.
NIHONGO
B san uuriiguu nihongo-d khamgiin muu gej angid zarlaad baisan ch ter ni end batlagdsangui. Uchir ni Banglo to Viet-uud buur muu bailaa. E san tuhain yud ni B sang uuriiguu tegj zarlahad ni buruutgaj baisan yum.
ATARASHI KIKONDANSEI
B san ehnertei khunii aruin jurmiig deed zergeer chandlan sahij baina. Ter sayahniig hurtel E santai lobby-d uulzaj shaardlagatai yum aa yarij, ugch avch bailaa. Kharin unuudur ter E sangiin uruund orj ayaga tsai uuj, cameraniihaa photog E sangiin komputert sulalaa.
DAITORIYO
Ene sanaliig Nagoyagiikhan demjij baina. Ted Osakad baisan nukhduud Ch sang sanal negtei devshuulne gedegt ergelzehgui baigaa aj. Ireh doloo honogiin suulcheer songuuli yavuulj boloh yum gej ted uzej baina.
Doloo khonogiin toim iim baina.
Onlinaar medeellee ilgeej baigaa bukh nukhdud chine setgeleesee talarhal ilerkhiilehiin satsuu bicheegui khumuust ch mun adil mendchilgee hurgiye.
Biye sain bodoj baihiig erhem unshigchidaasaa khusiye. E-newsletter-iin talaar sanal, gomdol, huselt, talarhalaa iruulj bolno. Bugdiig ni unshsan Tand talarhalaa. Wish you succes and have a nice weekend.
N.E
Writer,
"Nagoya Times - B and E" weekly e-newsletter
Бидний 19 оюутан групп эмайлээрээ Э сангийн эрхлэн гаргасан сонинг хүлээн авч уншиж байлаа. Уучлаарай Япон үгнүүдийг хүчээр ойлгоод явчихаарай гэхээс, хэхэ. Э сан эмэгтэй, Б сан эрэгтэй бөгөөд Жайка-н байранд чинь эсрэг хүйстэй хүмүүс бие биенийхээ өрөөнд зочлохыг хориглодог байлаа. Энэ сонинг тухайн үед уншиж байсан найзуудаас маань миний мэдэхийн 3 хүн миний балайрч сараачсан юмсыг минь уншдаг гэдгийг сая монгол явахдаа олж мэдэж сэтгэл санаагаар унасаншд, хаха. Архивийн чухал үнэт зүйлийг алга болохоос нь өмнө яахуу-аасаа чирээд ирлээ.
Minasan konbanwa,
E sangiin gargaj bui enehuu "weekly e-newsletter"-iig Ta suvgaa solilgui zaaval unchaarai.
Tsuun uguulbereer.
SUMO
B san wa ashta sumo o miyo to omotimase. Zarim eh survaljiin medeelsneer ticket wa 3000-40000 yen desu gene. Asashiyoro saan, ganbatte kudasai.
THANKS GIVING FRIDAY
Ene udriig bid yahan martah bilee. B san to E san wa biiru o kaimashta de centa no robbi de nomimashta. Even any person avalaible to join with them and have had the opportunity to drink beer free of charge, under the generous support of B an E, unfortunatelly Muslims and South-east asian people don't drink ... Sain l biz dee, khoroohgui.
ACCIDENTS
Tokyo bolon Okinawagiin nukhduuded zarim neg osol, gemtel, baigaliin ayultai uzegdel bolson shig yavdal Nagoyachuudiich ch mun toirsongui.
B san duguigaar khurd khetruulj yavaad khuchtei unaj khulunduu gun sharkh avsan bol E san mun duguinaas unaj uvdug ni blue bolson baina. Ankhaaral, bolgoomj yanaas ch chukhal bolohiig edreer yavdal kharuullaa.
VOLUNTEERING
Nagoyachuud hagas sainii ugluu ertlen bosch "khog theverleh" volunteering ajillagaand oroltsloo. JICA centerees 500 m-iin orchhogiig tseverlesen ene uil ajillagaag 1 Uzbek tovarish "Japanii subotnik" gej nerlelee.
KARAOKE
E san karaoked olon ornii nukhudtei duu duulj, "Shinki uta" gedeg japan duu surlaa. Neg sonin yum bolson ni mongoliin "15-nii sar" duug chugoku jin chineseer duulj E sang gaihahad kurgesen baina.
NIHONGO
B san uuriiguu nihongo-d khamgiin muu gej angid zarlaad baisan ch ter ni end batlagdsangui. Uchir ni Banglo to Viet-uud buur muu bailaa. E san tuhain yud ni B sang uuriiguu tegj zarlahad ni buruutgaj baisan yum.
ATARASHI KIKONDANSEI
B san ehnertei khunii aruin jurmiig deed zergeer chandlan sahij baina. Ter sayahniig hurtel E santai lobby-d uulzaj shaardlagatai yum aa yarij, ugch avch bailaa. Kharin unuudur ter E sangiin uruund orj ayaga tsai uuj, cameraniihaa photog E sangiin komputert sulalaa.
DAITORIYO
Ene sanaliig Nagoyagiikhan demjij baina. Ted Osakad baisan nukhduud Ch sang sanal negtei devshuulne gedegt ergelzehgui baigaa aj. Ireh doloo honogiin suulcheer songuuli yavuulj boloh yum gej ted uzej baina.
Doloo khonogiin toim iim baina.
Onlinaar medeellee ilgeej baigaa bukh nukhdud chine setgeleesee talarhal ilerkhiilehiin satsuu bicheegui khumuust ch mun adil mendchilgee hurgiye.
Biye sain bodoj baihiig erhem unshigchidaasaa khusiye. E-newsletter-iin talaar sanal, gomdol, huselt, talarhalaa iruulj bolno. Bugdiig ni unshsan Tand talarhalaa. Wish you succes and have a nice weekend.
N.E
Writer,
"Nagoya Times - B and E" weekly e-newsletter
Tuesday, November 30, 2010
Анх бааранд орсон тухайгаа хүүрнэюү
Би анх 3-р курсын оюутан байхдаа ангийнхаа 2 охинтой бааранд орж үзсийншд. 21 настай байхдаа гэсэн үг л дээ. Аймаар хөгширсөн хойноо бааранд орж үзсэн байгаа биддээ. Баар сав гэдгийг чинь аймаар газар гэдэг байсан юм чинь.
Бид 3-н нэгний маань төрсөн өдөр болоод хэдхэн төгрөгтэй тэмдэглэх гэж байгаан. Тэгээд л бааранд хоол нь их үнэтэй гэсэн гэж 3лаа ярилцаад бааранд орохоосоо өмнө сургуулийнхаа гуанзны хуушуураас баахан идэж аваад баар хайлаа. Тэр үед баарнууд 7 цагаас онгойдог байсан юм уу хаашаа юм бэ, онгорхой юм олдохгүй гадуур цаг нөхцөөж хүүхдийн паркаар баахан тэнэж зураг энэ тэр авахуулж байгаад 7 цаг болонгуут бааранд орлоо. Бааранд орох болсон чинь бүгдээрээ анх удаа орж байгаа юм болохоороо яг хаалган дээр нь ирээд эхлээд чи ор, үгүй би орохгүй гэж баахан бие биеэ түлхэлцэж байгаад нээх ичингүйрч байж орлоо. Тэр үед бааранд оронгуут л хүн угтаж аваад ширээнд дөхүүлээд өгдөг байсан биш, нэг ширээ олж суугаад яахаа мэдэхгүй баахан бие биеэ хараад суугаад л байлаа. Тэгсэн цэс өгдөг юм байна. Бүгдээрээ нөгөөхөө уншиж байна, юм захиалах гэж байна гээд л баахан шаагилдаж шаагилдаж мөнгөндөө тааруулаад 6 пиво захив. Бид цаг нөхцөөж явах үед нэг маань гудамжинд гутлаа тослуулна гээд маяглаад байсан юм, тэгсэн мөнгөө төлөх болсон чинь нөгөөх гутал тослогч нь 960 төгрөг гэж авдаг юм, 1990-ээд оны дундуур ч шдээ. Бид ямар үнэтэй юм бэ гэж байгаад төлөөд салсан юм. Одоо харин пиво захих үедээ нөгөө гутлаа тослуулсан найзыгаа зэмлэж байгаа байхгүй юу "чи одоо 2 пивоны мөнгөөр гутал тослуулчихсан байна шдээ, хайран юм" гэж мэгээд сайхан загналаа, би. 3-лаа 2хон лааз пивоо юу байдаг юм бэ дор нь уучлаа. Тэгээд одоо мөнгө байхгүй юм чинь харих уу гээд байж байтал манай ширээн дээр 2 танихгүй залуу ирээд "бүгдээрээ танилцая, өнөөдөр бид 2 бас нэг баяр тэмдэглэж яваа юм" гээд л биднээс зөвшөөрөл авах ч үгүй нийлээд суучихлаа. Бид 3 айгаад л "үгүй ээ, бид явах гэж байлаа" гэсэн чинь шууд 24 ширхэгтэй хайрцагтай пиво захиалаад биднийг дайллаа. Бид 3 айгаад л ширээн доогуураа хөлөөрөө бие биендээ дохио өгөөд л "энэ 2 биднийг яах гэж байгаан бол" гэж хоорондоо шивэгнээд л тэнэгтэж өглөө дөө. Гэхдээ би бас пивоноос нь уучмаар байдаг, нэмээд тэдний пивоноос 2-г уучихлаа. Тэгээд бид явахаар эргэлт буцалтгүй шийдээд явлаа гэдгээ зүрх зориг гарган байж би хэллээ. Манай нөгөө 2 чинь хөдөөнийх, юм болгон дээрээ "за чи хотынхоороо ингэ тэг" гээд л өөрсдөө хэлгүй юм шиг. Нөгөө 2 залуу маань "та нар бид 2-оос улаан цагаан айгаад байх юм. Бид яав л гэж дээ" гэж гомдонгуй дуугараад "за за явбал яв даа, бид зүгээр л энэ хэдэн пиво-ийг хамтдаа л ууя гэж бодсон юм" гэж байна. Тэгээд 10 цаг болоход би "уучлаарай, та нарт баярлалаа, одоо бид явахгүй бол болохгүй нь, автобус зогсох гээд байна" гэж үнэнгээ хэлээд гараад явж байж билээ. Би нээх мангар шалтаг хэлдгийн, өөр cool шалтаг хэлж болно шдээ тээ. АВТОБУС ЗОГСЛОО байх даа яахав дээ, хэхэ.
Бид 3-н нэгний маань төрсөн өдөр болоод хэдхэн төгрөгтэй тэмдэглэх гэж байгаан. Тэгээд л бааранд хоол нь их үнэтэй гэсэн гэж 3лаа ярилцаад бааранд орохоосоо өмнө сургуулийнхаа гуанзны хуушуураас баахан идэж аваад баар хайлаа. Тэр үед баарнууд 7 цагаас онгойдог байсан юм уу хаашаа юм бэ, онгорхой юм олдохгүй гадуур цаг нөхцөөж хүүхдийн паркаар баахан тэнэж зураг энэ тэр авахуулж байгаад 7 цаг болонгуут бааранд орлоо. Бааранд орох болсон чинь бүгдээрээ анх удаа орж байгаа юм болохоороо яг хаалган дээр нь ирээд эхлээд чи ор, үгүй би орохгүй гэж баахан бие биеэ түлхэлцэж байгаад нээх ичингүйрч байж орлоо. Тэр үед бааранд оронгуут л хүн угтаж аваад ширээнд дөхүүлээд өгдөг байсан биш, нэг ширээ олж суугаад яахаа мэдэхгүй баахан бие биеэ хараад суугаад л байлаа. Тэгсэн цэс өгдөг юм байна. Бүгдээрээ нөгөөхөө уншиж байна, юм захиалах гэж байна гээд л баахан шаагилдаж шаагилдаж мөнгөндөө тааруулаад 6 пиво захив. Бид цаг нөхцөөж явах үед нэг маань гудамжинд гутлаа тослуулна гээд маяглаад байсан юм, тэгсэн мөнгөө төлөх болсон чинь нөгөөх гутал тослогч нь 960 төгрөг гэж авдаг юм, 1990-ээд оны дундуур ч шдээ. Бид ямар үнэтэй юм бэ гэж байгаад төлөөд салсан юм. Одоо харин пиво захих үедээ нөгөө гутлаа тослуулсан найзыгаа зэмлэж байгаа байхгүй юу "чи одоо 2 пивоны мөнгөөр гутал тослуулчихсан байна шдээ, хайран юм" гэж мэгээд сайхан загналаа, би. 3-лаа 2хон лааз пивоо юу байдаг юм бэ дор нь уучлаа. Тэгээд одоо мөнгө байхгүй юм чинь харих уу гээд байж байтал манай ширээн дээр 2 танихгүй залуу ирээд "бүгдээрээ танилцая, өнөөдөр бид 2 бас нэг баяр тэмдэглэж яваа юм" гээд л биднээс зөвшөөрөл авах ч үгүй нийлээд суучихлаа. Бид 3 айгаад л "үгүй ээ, бид явах гэж байлаа" гэсэн чинь шууд 24 ширхэгтэй хайрцагтай пиво захиалаад биднийг дайллаа. Бид 3 айгаад л ширээн доогуураа хөлөөрөө бие биендээ дохио өгөөд л "энэ 2 биднийг яах гэж байгаан бол" гэж хоорондоо шивэгнээд л тэнэгтэж өглөө дөө. Гэхдээ би бас пивоноос нь уучмаар байдаг, нэмээд тэдний пивоноос 2-г уучихлаа. Тэгээд бид явахаар эргэлт буцалтгүй шийдээд явлаа гэдгээ зүрх зориг гарган байж би хэллээ. Манай нөгөө 2 чинь хөдөөнийх, юм болгон дээрээ "за чи хотынхоороо ингэ тэг" гээд л өөрсдөө хэлгүй юм шиг. Нөгөө 2 залуу маань "та нар бид 2-оос улаан цагаан айгаад байх юм. Бид яав л гэж дээ" гэж гомдонгуй дуугараад "за за явбал яв даа, бид зүгээр л энэ хэдэн пиво-ийг хамтдаа л ууя гэж бодсон юм" гэж байна. Тэгээд 10 цаг болоход би "уучлаарай, та нарт баярлалаа, одоо бид явахгүй бол болохгүй нь, автобус зогсох гээд байна" гэж үнэнгээ хэлээд гараад явж байж билээ. Би нээх мангар шалтаг хэлдгийн, өөр cool шалтаг хэлж болно шдээ тээ. АВТОБУС ЗОГСЛОО байх даа яахав дээ, хэхэ.
Saturday, November 13, 2010
Оюутнууд
Сая би Улсын төв номын сангаар үйлчлүүлэхдээ нэгэн хайр хүрэм хөөрхөн оюутантай таарлаа. Би өөрт хэрэгцээт номоо хайх гээд оочирлож байхдаа түүнийг ажиглан зогсож байлаа. Тэрээр хоёр гартаа хар, хуруугүй савхин бээлий өмссөн бөгөөд хэн бүхэнд түүний хоёр гар нь хуруугүй гэдгийг илтгэнэ. Тэр өөрийн ээлж ирэнгүүт маш сурмаг гэгч нь өөрийн ганцхан хуруу болох зүүн гарын эрхий хуруугаар компьютерийн товчлуур дээгүүр шалмаг гэгч нь гүйлгэн унших номныхоо захиалгыг төвөггүй хийж байна. Бас цаасан дээр тэмдэглэл хийхдээ өөрийн ганцхан эрхий хуруундаа балаа хавчуулан гаргацтай сайхан бичиж байлаа. Хамаг анхаарлаа тийн төвлөрүүлсэн тэр хааяа нусаа шор хийтэл татах нь бүр хайр хүргээд, хэхэ.
Австралид манай сургуульд сурдаг хоёр оюутны тухай бас хэлмээр санагдчихлаа. Нэг нь эмэгтэй хараагүй оюутан бөгөөд цагаан таягтай явдаг юм. Тэр яг ямар мэргэжлээр сурдгийг нь би мэдэхгүй ч тэр лап топ ашиглаж хичээлээ хийдгийг нь би мэднэ л дээ. Түүний компьютерийн товчлуурын аль нэгэн үсгэн дээр дарахад компьютер нь өөрөө үсгийг нь хэлээд өгдөг юм байна билээ. Бодвол тэр хичээлээ сонсож тогтоож аваад, даалгавраа лап топ ашиглан бас л сонсоголоороо хийдэг байх.
Хоёр дохь нь яг надтай хамт сурдаг. Би өмнө нь нэг оюутан сургууль дээр амьдраад байх шиг байна гэж бичиж байсан даа. Тэр үнэхээр байр хөлслөх мөнгөгүй ч юм уу, хүсдэггүй ч юм уу, ямар ч байсан байр түрээсэлдэггүй. Тэр VAN гэдэг машинтай, тэр машинаараа оюутнуудыг нүүлгэдэг ажил олдвол хийчихээд, тэр машиндаа амьдардаг юм. Өмд цамцаа угаагаад машиныхаа онгорхой хаалган дээрээ тохож хатааж байхыг нь би нэг амралтын өдөр санамсаргүй харсан юм.
Үүгээр би оюутан дүү нартаа юу гэж хэлэх гээд байна вэ гэхээр эдгээр оюутнууд өөрийн дутуу байдлаа огт тоолгүй ирээдүй рүү итгэл төгс давшиж байна. Эдгээр оюутнууд шиг та нар минь эрдэм номдоо шамдан эх орондоо хэрэгтэй хүмүүс болоорой.
Австралид манай сургуульд сурдаг хоёр оюутны тухай бас хэлмээр санагдчихлаа. Нэг нь эмэгтэй хараагүй оюутан бөгөөд цагаан таягтай явдаг юм. Тэр яг ямар мэргэжлээр сурдгийг нь би мэдэхгүй ч тэр лап топ ашиглаж хичээлээ хийдгийг нь би мэднэ л дээ. Түүний компьютерийн товчлуурын аль нэгэн үсгэн дээр дарахад компьютер нь өөрөө үсгийг нь хэлээд өгдөг юм байна билээ. Бодвол тэр хичээлээ сонсож тогтоож аваад, даалгавраа лап топ ашиглан бас л сонсоголоороо хийдэг байх.
Хоёр дохь нь яг надтай хамт сурдаг. Би өмнө нь нэг оюутан сургууль дээр амьдраад байх шиг байна гэж бичиж байсан даа. Тэр үнэхээр байр хөлслөх мөнгөгүй ч юм уу, хүсдэггүй ч юм уу, ямар ч байсан байр түрээсэлдэггүй. Тэр VAN гэдэг машинтай, тэр машинаараа оюутнуудыг нүүлгэдэг ажил олдвол хийчихээд, тэр машиндаа амьдардаг юм. Өмд цамцаа угаагаад машиныхаа онгорхой хаалган дээрээ тохож хатааж байхыг нь би нэг амралтын өдөр санамсаргүй харсан юм.
Үүгээр би оюутан дүү нартаа юу гэж хэлэх гээд байна вэ гэхээр эдгээр оюутнууд өөрийн дутуу байдлаа огт тоолгүй ирээдүй рүү итгэл төгс давшиж байна. Эдгээр оюутнууд шиг та нар минь эрдэм номдоо шамдан эх орондоо хэрэгтэй хүмүүс болоорой.
Subscribe to:
Posts (Atom)